گفتار درمانی و توانبخشی پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر
آشنائی
باعملکرد(فیزیولوژیکی)وساختمان(آناتومی)بدن
اولین مطالعات مربوط به آناتومی توسط وسالیوس که یک آناتومیست فلگمنی قرن شانزدهم
میباشد، صورت گرفت. او توانست طرحهایی از قسمتهای مختلف بدن، با چشن غیر مسلح رسم
کند.
آناتومی عملی:
بطور معمول از شناخت و در حال
کلینیکی استفاده میشود مثل استفاده از علم آناتومی در اجرای یک آزمایش فیزیکی بر
روی بدن.
آناتومی کلینیکی:
مطالعه آناتومی وابسته به عمل
دارو.
آناتومی مقایسهای:
مطالعه آناتومی ارگانیسمهای مختلف
با کشیدن شباهتها و تفاوتها در رابطه با ساختار و عملکرد.
آناتومی عرضی:
آناتومی ای که بدن را در خلاف جهت
طرح بدن بررسی میکند.
آناتومی تکامل:
مطالعه فرآیندهای زیستی از لقاح تا
تشکیل یک انسان بالغ. جنین شناسی ، نوعی از این است که بطور گسترده در رابطه با
فرآیند تکاملی که قبل تولد اتفاق میافتد درگیر است.
آناتومی ماکروسکوپی:
مطالعه آناتومی با چشم غیر مسلح بر
روی برشهایی از قسمتهای مختلف بدن.
آناتومی میکروسکوپیک: مطالعه آناتومی با استفاده از میکروسکوپ نوری ، همچنین از
میکروسکوپ الکترونی اسکن کننده نیز استفاده شده و قسمتهای کوچکتر از حد سلول را
مطالعه میکنند.
آناتومی اعصاب:
مطالعه سیستم عصبی مرکزی و محیطی
آناتومی رادیوگرافیک:
مطالعه آناتومی بر اساس تکنیکهای
تصویرسازی مثلا CT-MRI اولتراسونوگرافی
آناتومی منطقه:
مطالعه آناتومی یک قسمت خاصی از
بدن مثل قفسه سینه در این نوع همزمان همه سیستمهای زیسی مثل اسکلتی ، گردش خون و
... و ارتباطات اعمال سیستمهای مختلف باهم و بطور همزمان در یک قسمت خاص از بدن.
مطالعه می شود.
آناتومی سطحی:
آناتومی که مطالعه بر سطح خاری بدن
دارد که بخصوص در شناسایی و درمان مشکل کلینیکی هم می باشد.
آناتومی مربوط به عمل جراحی: اجرا و مطالعه آناتومی بطوری که مربوط میشود به عمل
جراحی که هدف آن ممکن است شناسایی یا درمان باشد.
آناتومی سیستمیک:
مطالعه آناتومی بوسیله سیستمهای
زیستی. مثلا سیستم ماهیچهای، اسکلتی ، گردش خون و ... در این نوع یک سیستم زیستی
بطور منفرد در کل بدن مطالعه میشود.
رشد در دوران کودکی
زمانی است که رشد و نمو جسمی ، ذهنی و اجتماعی قابل توجهی روی میدهد و در طی آن شخص
از یک شیرخوار وابسته به انسان بالغ و خودکفا تبدیل میشود. علاوه بر آن کودک
مهارتهایی را میآموزد که به او امکان میدهد به افراد دیگر و با محیط کنش متقابل
ایجاد نماید. سرعت رشد در سال اول زندگی بیش از سایر زمانهاست و دوره دیگری از رشد
سریع هم در دوران بلوغ رخ میدهد که دوران گذرا از کودکی به بزرگسالی است. کودکان
بسیاری از مهارتهای ضروری جسمی ، ذهنی و اجتماعی را در 5 سال اول زندگی کسب میکنند،
اما فرآیند آموختن تا پایان عمر ادامه مییابد.
تعریف فیزیولوژی:
فیزیولوژی علمی است که درآن باعمل
کردوطرزکارقسمتهای مختلف بدن آشنا می شویم.برای مثال نحوه فعالیت دستگاههای قلب
وعروق،اسکلتی،گوارشی و...
تعریف سلول:
سلول کوچکترین واحدتشکیل دهنده یک
موجودزنده است که قادربه انجام فعالیتهای حیاتی است.این فعالیتها شامل
تغذیه،تنفس،سوخت وساز(متابولیسم)،دفع،رشد وتکثیرمی باشد.هر سلول با توجه به محل
قرار گرفتن دارای شکل ووظیفه ویژه ای است مانند سلول های عصبی،عضلانی،خونی،اسکلتی
و...
تعریف بافت:
به گروهی از سلولها که شکل ساختمانی وطرز
کار یکسان داشته ودریک مجموعه کنارهم قرار گفته می شود مانند بافت عصبی،پوششی
وعضلانی و...
تعریف اندام:
مجموعه ای ازبافت ها که برای انجام کار
وهدف بخصوص در کنار یکدیگرقرار گیرند تشکیل یک اندام یا عضو را می دهندمانند اندام
های حسی یا حرکتی.
تعریف دستگاه:
مجمو عه ای از چند اندام مختلف که برای
فعالیت سازمان یافته وبسیار پیچیده ای در کنار یکدیگر قرار گیرند تشکیل یک دستگاه
یا سیستم را می دهند. دستگاهها بزرگترین واحد تشکیل دهنده بدن انسان هستندکه هر
کدام مسئول انجام یک سری از فعالیتهای حیاتی مانند تغذیه،تنفس،حرکت،ایمنی،تولید مثل
و...می باشند.
در ادامه به بررسی عملکرد وساختمان تعدادی از دستگاه های مهم بدن انسان می پردازیم.
دستگاه تنفسی
وظیفه دستگاه تنفسی،انجام عمل تنفس است.تنفس در حقیقت انجام تبادل وجابجایی
اکسیژن ودی اکسید کربن بین خون ومحیط بیرون بدن است.
دستگاه تنفس این وظیفه را با استفاده ازیک سری مجاری که تحت عنوان مجاری تنفس
معرفی می شوند و یک جفت اندام تنفسی که ریه ها نامیده می شوند انجام می دهد.
مجاری تنفسی شامل بینی،حلق،حنجره،نای نایژه (برونش ها)ونایژک ها (برونشیول ها)
می باشد.
هوای استنشاقی پس از عبورازحفره بینی که دارای سطحی از شبکه عروقی فراوان
وپوشیده از مو است واردحلق می شود.حلق مانند یک چهارراه است که در قسمت بالایی
بینی ودهان ودر قسمت پائینی،مجاری مربوط به معده (مری) درعقب وریه ها(نای)در
جلوقرارگرفته است.
وظیفه این چهارراه که توسط رفلکس کنترل می شود بسیار حیاتی است بطوریکه بجز
زمانی که فرد عمل بلع را براي فرستادن وبلعیدن غذا وآب از دهان به معده انجام
می دهد در بقیه زمانها به سمت نای باز است و عمل تنفس به راحتی انجام می شود.
بازوبسته بودن راه هوایی توسط زائده ای بنام اپیگلوت کنترل می گردد.این رفلکس
مانند سایر رفلکس هابا کاهش سطح هوشیاری دچار اختلال می شود پس بنابراین در
افرادی که با کاهش جدی سطح هوشیاری همراه هستند دادن آب وغذا ممنوع است چون
احتمال ورود آب ومواد مغذی بداخل راه هاومجاری هوائی باعث ایجاد خفگی می شودکه
در بحث مربوط به خفگی ها مفصل تردر این مورد صحبت خواهد شد.همچنین طرزقرار گیری
سر ووضعیت گردن در باز بودن راه هوائی یا مری موثر است بطوریکه درهنگامی که سر
به سمت عقب خم می شود راه هوائی وهنگامی که سر به سمت جلو خم می شود راه مری
سهل تردردسترس است که این نیز نکته بسیار مهمی در بحث فوریتها است.
از دیگر عواملی که برروی عمل بلع تاثیر می گذارد عصبانیت واسترس است ومی بینیم
که در افرادی که در هنگام عصبانیت وخشم غذا می خورند احتمال خطر جهیدن غذا به
داخل راه هوائی وجود دارد.
حنجره در قسمت پائین حلق وبالای نای قرار گرفته که جنس غزروفی دارد.تارهای
بسیار ظریف صوتی در این ناحیه قرارگرفته وبر اثر عبور هوا باارتعاش تارهای صوتی
درانسان تولید می گردد.
هوا پس از عبور از حلق وحنجره وارد نای(تراشه)می شود.نای یک لوله تقریباً سخت
است که بصورت حلقه های ناقص غضروفی است.نای برای ورود به ریه هابه
دونایژه(برونش)تقسیم شده وهر نایژه خودبه نایژکها(برونشیول)وآنهانیزبه
تعدادزیادی کیسه هوائی منتهی می شود.هر ریه متشکل از حجم زیادی ازکیسه های
هوائی وشبکه عروقی است که درحقیقت این کیسه های هوائی محل تبادل گاز های تنفسی
ودفعی میان محیط وخون می باشد.
چگونگی انجام تنفس
عمل تنفسی توسط ماهیچه های تنفسی انجام می شود.ماهیچه اصلی تنفس،عضله یا
بعبارتی پرده ای بنام دیافراگم است این عضله یا پرده که قسمت قفسه
سینه(توراکس)را از محفظه واحشاءشکم جدا می کندبا انقباض وانبساط خودبه کمک سایر
عضلات تنفسی که شامل عضلات مورب بین دنده ای خارجی وداخلی است(عضلاتی که روی
قفسه سینه ودنده هارا پوشانده عمل انبساط و انقباض ريه ها را انجام داده و با
اين كار باعث دم و بازدم يعني ورود و خروج هوا بداخل شش ها مي گردد. البته عامل
بسيار مهم در انجام عمل تنفس يعني دم و بازدم وجود پرده دو لايه اي به نام جنب
است اين پرده دو لايه كه در بين ديواره قفسه سينه و روي شش قرار گرفته با ایجاد
فشار منقی درفضای بین دولایه پرده جنب که به آن فضای جنب گفته می شود باعث
تسهیل میکانیکی عمل تنفس می گردد.بطوریکه دراثرسوراخ شدن قفسه سینه وورود هوا
بداخل فضای جنب عضلات تنفس به تنهائی قادربه انجام عمل تنفس نبوده وخطر مرگ در
این شرایط مصدوم راتهدید می کند.این عارضه که پنو موتوراکس نامیده می شود در
بحث مربوط به آسیب های قفسه سینه بررسی خواهد شد.
پس از حضور هوای استنشاقی درداخل کیسه های هوائی زمینه برای تبادل گاز های
استنشاقی وگاز های خونی موجود در خون شبکه مویرگی وسیع روی کیسه های هوائی
فراهم می گردد.
این تبادل طبق مکانیسم بسیار ساده ودر عین حال حساس انتشار،براساس اختلاف فشار
وغلضت گازهای اکسیژن ودی اکسید کربن خون وهواانجام می گیرد.
بدین صورت که اکسیژن موجود در کیسه های هوائی به علت غلظت زیادتربداخل کیسه ها
منتقل می گردد.به این شکل عمل تهویه انجام شده وخون حامل اکسیژن توسط شبکه
عروقی قلب برای انتقال به سایر قسمتهای بدن انتقال پیدا می کند وهوای حاوی دی
اکسید کربن باز دمی از بدن دفع می گردد.
دستگاه قلب وعروق
دستگاه قلب وعروق از سه قسمت عمده ومجزا تشکیل
شده است:
قلب
عروق
خون
این دستگاه به کمک اعضاءخودوظیفه رساندن غذا واکسیژن به سلولهای بدن وحمل
موادزائد وگازهای دفعی سلولها برای خارج شدن از بدن را به کلیه وشش ها بعهده
دارد.
قلب:
عضله ای است که حدوداًاز نظر جثه به
اندازه مشت بسته هرفرد است ودر پشت جناغ سینه بین دو ریه قرار دارد وظیفه قلب پمپ
کردن وبه جریان انداختن خون داخل شبکه عروقی بدن است.عضله قلب این کاررا با انقباض
وانبساط خود بامداومت وبدون وقفه درطول زندگی فرد به طور خودکارانجام می دهد.افزایش
وکاهش ضربان قلب توسط بخش مرکزی دستگاه عصبی (اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک)با توجه
به نیاز های فیزیوژنیک تنظیم می شود.
عمل دقیق خود کار قلب توسط مجموعه ای از سلولهای عصبی در خود قلب به نام دستگاه
هدایت الکتریکی قلب انجام می گیرد.
قلب دارای چهارحفره است که دوتای بالائی رادهلیزودوتای پائینی را بطن می نامندهریک
ازدهلیزها وبطن هاتوسط دریچه ای به یکدیگرمتصل می گردند.بین سمت راست(دهلیزوبطن
راست)وچپ (دهليزوبطن چپ)قلب بعد ازتولدهیچگونه منفذ،سوراخ وارتباطی وجود ندارد قسمت
چپ قلب مسئول پمپ کردن خون تمیز(حاوی اکسیژن فراوان)وقسمت راست قلب مسئول پمپ کردن
خون تیره(حاوی دی اکسیدکربن فراوان)می باشد.وجودغیرطبیعی منفذبین قسمت راست وچپ قلب
بعدازتولدباعث مخلوط شدن خون تیره وروشن وایجادبیماری درفردمی گردد.
عروق:
شبکه عروقی به سه قسمت سرخرگ،سیاهرگ
ومویرگ تقسیم می شوند.وظیفه سرخرگ حمل خون حاوی اکسیژن ومواد غذایی ازقلب به
سلولهای بدن است.دیواره سرخرگ ها دارای سه لایه است ولایه میانی ازجنس عضله صاف می
باشد.وجوداین لایه عضلانی درسرخرگها به ایجاد نبض وجریان خون کمک می کند.وظیفه
سیاهرگها حمل خون فاقد اکسیژن واشباع ازدی اکسید کربن وسایرمواددفعی(خون
تیره)ازبافتها به شش وکلیه هاست.خون حامل اکسیژن وموادغذایی توسط سرخرگها به شبکه
مویرگی منتقل می گردد.شبکه مویرگی درکلیه نقاط بدن پراکنده است.تنهااستثناء دراین
موردناحیه قرنیه وعدسی چشم(قسمت نقطه ای سیاهرنگ وسط چشم)است.دیواره مویرگهاازیک
لایه نازک تشکیل شده واین ساختمان شرایط تبادل موادوگازهای خونی بین مویرگ وسلولهای
بدن راسهل می کند.
خون:
برخلاف اذهان عمومی خون تنها یک مایع درگردش نسبت بلکه یک بافت سیال زنده است.عمل اصلی خون حفظ تعادل محیط داخلی بافتهای بدن است.کلیه سلولها اعم ازعصبی،عضلانی و.....برای انجام فعالیت اختصاصی خودنیازبه مصرف اکسیژن وموادغذایی ودفع دی اکسیدکربن وموادزائدوسمی دارند.این مصرف ودفع موادباعث به هم خوردن تعادل موادمی گرددکه خون باانجام تصفیه،این مواددفعی راازسلولهابرای دفع به دستگاههای دیگرحمل میکند.
ساختمان خون ازدوقسمت تشکیل شده:
1.سلولهای زنده
2.پلاسما
1.سلولهای زنده:که خودبه سه دسته تقسیم می گردند:
الف-سلولهای سرخ(گلبول قرمز):که وظیفه آنها جابجائی اکسیژن ودی اکسیدکربن درخون
می باشدرنگ قرمزخون بعلت وجودرنگدانه قرمزرنگ دراین سلولهاست.تعداد سلولهای
قرمز تقریباً هفتصدبرابرسلولهای سفیداست.
ب-سلولهای سفید:وظیفه سلولهای سفیدحفظ ایمنی بدن درمقابل بیماری ها وعوامل
خارجی است.سلول های سفید بر اساس شکل ونوع ساختمان به چند دسته تقسیم می شوندکه
هرکدام وظایف متفاوتی دارند.
ج- پلاکت ها:پلاکت های خون اجسام دانه داربسیار کوچکی هستند. این اجسام در
حقیقت قطعاتی از سلول هستندکه شکل مشخص ومنظمی ندارند.وظیفه اصلی پلاکت هانقش
بسیار اساسی در انعقاد خون می باشد که در بحث خونریزی دراین مورد صحبت خواهد شد
.
2-پلاسما:پلاسما درحقیقت بخش مایع وغیرزنده خون است که سلول های زنده درآن غوطه
ور هستند.پلاسما محتوی بیش از صد ماده است که بیشترین بخش آنرا آب(حدود91
تا92%)وپروتئین ها(6 تا8%)تشکیل می دهد.سایرمواد مغذی مانند کربو
هیدراتها،لیپید ها،نمک های غیرعالی،اسید لاکتیک .کراتین نیزمقداربسیارناچیزی
ازحجم پلاسما راتشکیل می دهند.
حجم کل خون در حدود 7%یا چهاردهم وزن بدن است. حجم متوسط خون در یک مرد طبیعی
حدود5لیتر ودر یک زن حدود4/5 لیتر است رنگ خون شریانی قرمز(روشن به دلیل اشباع
بودن از اکسیژن)ورنگ خون سیاهرگی قرمز تیره است.خون کامل کدر است یعنی از پشت
آن چیزی دیده نمی شود.اندازه گیری فاکتورهای خونی در تشخیص بسیاری از بیماری ها
ارزشمند است. عمده ترین محل تولید سلولهای خونی مغز قرمز استخوان و بافت لنفاوی
است.سلولهای سرخ پس ازتولد انسان در مغز استخوان تولید می شوند.مغز قرمز در
دوران بلوغ در تنه مهره ها،دنده ها،استخوان جناغ،استخوانهای جمجمه و وسط
استخوانهای ران وبازویافت میشود.
دستگاه اسکلتی
دستگاه اسکلتی از مجموعه استخوانهایی تشکیل شده که توسط مفاصل به یکدیگر متصل
شده است.
مهمترین وظایف دستگاه اسکلتی عبارتند از:
1- استوخوان بندی وتشکیل ساختار بد ن
2- تکیه گاه عضلات برای ایجاد حرکت
3- حفاظت از اندامهای حیاتی مانند مغز، قلب وریه،احشاءداخل شکم، چشمهاوگوش
4- خونسازی توسط مغز استخوان
استخوانها از یک بافت زنده به نام بافت استخوانی تشکیل شده است .علت سخت بودن
استخوان ها ،رسوب مواد آهکی بخصوص کلسیم وفسفر درماده بین سلولهای استخوانی (بخصوص
درسنین جوانی وبلوغ)است.بعلت سخت بودن ماده بین سلولی تغذیه سلولهای استخوانی توسط
مجموعه ای از تیغه های مدور بنام سیستم هاورس انجام می گیرد.این تیغه هامحل عبور
عروق خونی واعصاب داخل بافت استخوانی است .در سنین پیری جدا شدن مجدد املاح کلسیم
از بافت استخوانی باعث شکنند ه شدن استخوان ها می شود.
مفصل
محل اتصال دو سر استخوان را مفصل می گویند.درحقیقت مفصل از دو سر استخوان که توسط
پرده کپسولی که به آن کپسول مفصلی گفته می شود تشکیل شده است سر استخوان ها در قسمت
مفاصل دارای پوشش غضروفی است.مفاصل از نظر نحوه حرکت متفاوند.
بعضی از مفاصل بخاطر وضعیت ومحلی که قرار گرفته ثابت وبی حرکت شد ه اند وبه یکدیگر
جوش خورده اند .بعضی مفاصل دارای حرکت جهت مشخصی ومحدودی هستند مانند مفاصل انگشتان
دست بعضی از مفاصل مانند گلوله ای در کاسه استخوان دیگر قرارگرفته که دارای حرکت
چرخشی ودوران هستند.برای تسهیل در حرکت مفاصل دو سر استخوانی مفاصل در داخل کپسولی
پر از مایع به نام کپسول مفصلی قرار دارند.عفونی شدن یا تغییر غلظت این مایع سبب
ایجاد درد ومحدودیت در حرکت مفاصل می شود حرکات مفصلی محدود هستند اگر مفصلی را بر
خلاف ودامنه حرکت طبیعی آن بحرکت درآوریم ممکن است دچار عوارض زیر گردد:
1- استخوانها بشکند
2- مفصل دررفتگی پیداکند
3- رباطهائی که استخوان ها ومفاصل
را به یکدیگر متصل می کند تحت کشش قرار گرفته یا پاره شود.
از نظر بررسی ،دستگاه اسکلتی از سه قسمت تشکیل شده
است:
1- سرو گردن
2- تنه
3- اندامها
نظر به گستردگی وپیچیدگی قسمتهای مختلف وبا توجه به اهمیت کاربردی قسمت قفسه سینه
در کل ،تنها به آشنایی با این قسمت بسنده می نمائیم.
قفسه سینه محفظه ای است که از پشت به ستون مهره ها،از جلو به جناغ سینه واز طرفین
به دنده ها منتهی می گردد ستون مهره ها تکیه گاه مرکزی دستگاه اسکلتی است که از 33
مهره تشکیل شده است که از ناحیه گردن شروع شده وبه استخوان دنبالچه ای ختم می گردد
جناغ سینه استخوان پهنی است که در جلوی قفسه سینه قرار گرفته است ودنده ها به آن
مفصل متصل می شود.دنده ها نیز 12جفت استخوان طویل هستند که از پشت به مهره های سینه
ای واز سمت جلو بترتیب هفت جفت بالایی مستقیما" توسط غضروف مجزا به سینه متصل هستند
.سه دنده بعدی یعنی جفت8 و9 و 10 با یک غضروف مشترک به جناغ متصل هستند وجفت دنده
های 11و12 در جلو آزادند وبه جائی متصل نیستند
قفسه سینه مانند یک جعبه از قلب وریه محافظت می نماید.
چگونگی رشد و نمو استخوانها
در هنگام تولد، بیشتر اسکلت از بافت غضروفی تشکیل شده
است و استخوان صرفاً در تنه استخوانهای دراز وجود دارد. در طی کودکی ، بتدریج
استخوان جایگزین غضروف میشود که به این روند استخوان سازی میگویند. در استخوانهای
بلند اندامها ، نواحی موسوم به صفحه رشد وجود دارند که برای دراز شدن استخوان مرتب
غضروف تولید میکنند و سپس این غضروف به استخوان تبدیل میشود. با شروع دوران
بزرگسالی ، استخوان سازی خاتمه مییابد و اسکلت هم به بزرگترین اندازه ممکن خود
رسیده است. در حالت کلی رشد استخوانهای بلند در دو دسته زیر تقسیم بندی میشود.
استخوانهای بلند در کودکان:
رشد و استخوان سازی (تشکیل
استخوان) در انتهای استخوانهای بلند انجام میشود.
استخوانهای بلند در بزرگسالان:
همه غضروف موجود در استخوان ،
استخوانی شده است. یک لایه غضروفی از انتهای استخوان محافظت میکند. رشد و استخوان
سازی (تشکیل استخوان) در انتهای استخوانهای بلند انجام میشود.
بافت استخوانی
از مواد آهکی بسیار سخت درست شده است که به دو صورت متراکم واسفنجی وجود
دارد.استخوانها اسکلت بدن انسان را تشکیل می دهند. درحدود 206 استخوان در بدن وجود
دارد. هر استخوان با توجه به عملی که انجام می دهد شکل واندازه معینی دارد.
استخوانهای بدن به سه دسته تقسیم می شوند :
1- استخوانهای کوتاه : که ضخامت آنها کم وابعادشان زیاد است.نظیر کاسه سر
واستخوانهای قفسه سینه
2- استخوانهای پهن : تمام ابعاد اینها هم اندازه هستند مانند مچ دست ومچ پا
3- استخوانهای درازیا طویل : این استخوان ها دارای دو سر به نام اپی فیز ویک تنه به
نام دیافیز می باشند وعموما"در اندامهای حرکتی دیده می شوند.
به عنوان مثال ستون مهره از 16 قطعه استخوان جدا از اهم به وجود آمده است که هریک
می توانند با کمک مفاصل مخصوصی که در بالا وپائین دارند مختصری خم شده یا بچرخند
.دربالای ستون فقرات این حرکات بیشتر است که با چرخاندن سر،دیدن اجسام پشت سر میسر
می شود.در قسمتهای تحتانی کمر،مهره هادارای زوائد ضخیمی هستند که ازدو طرف استخوان
بیرون آمده اند وعضلاتی قوی به آنها متصل هستند که کمر را خم وراست می کنند.
استخوانهای اندامهای فوقانی وتحتانی قوی وبلند هستند .ناحیه ای که این استخوانها با
استخوانهای دیگر تلاقی می کنند وبه عبارتی مفصل می شوند بزرگ ومدور است تا بتوانند
به راحتی در مقابل هم حرکت کنند استخوانهای دراز اندامها،در قسمت میانی به دلیل
تحمل فشار کمتر نازک ولی قوی هستند.این مسئله باعث سبک تر شدن استخوان ودر نهایت
تسهیل حرکت می گردد بعضی از استخوانها مثل استخوان ران برای ایجاد استحکام ،حمایت
وحفاظت بیشتر بدن تشکیل قوس می دهند بعضی استخوانها نظیر کتف ولگن که عریض وپهن
هستند نواحی وسیعی را جهت اتصال واتکای عضلات به وجود می آورند،اندامهای فوقانی
وتحتانی را حرکت می دهند.
ساختمان داخلی استخوان
استخوانها ،آنچنان که در مدلهای خشک شده دیده می شوند سفت وسخت نیستند. یک ،سوم وزن
استخوانهای بدن یک فرد زنده را آب تشکیل می دهد ودارای بافت زنده وفعال است ومقدار
زیادی خون جهت تغذیه آن مورد نیازمی باشد.استخوان دولایه دارد لایه خارجی استخوان
متراکم نامیده می شود که سخت ومحکم است و از تعدادی ستونهای بلند ساخته شده است هر
ستون دارای یک کانال است که عروق خونی رادر بر می گیرد وتوسط تعدادی حلقه استخوانی
احاطه می شود.
لایه داخلی به نام استخوان اسفنجی موسوم است وفضای آزاد بین تیغه های آن وجود دارد
در وسط استخوان حفره ای است که توسط مغز استخوان پر می شود .مغز استخوان ماده ای
است نرم وزرد رنگ که از شبکه ای بافت پیوندی غیر متراکم ساخته شده ودرآن سلولهای
چربی ومویگهای خونی وسلولهای مخصوص بنام ارتیروبلاست وگلبولهای سفید وبالاخره
سلولهای بزرگی که دارای چند هسته می باشند قرار دارد.
استخوان عمدتا"حاوی کلسیم ،فسفروسایر عناصری است که به آن استحکام می بخشد به خاطر
داشته باشید که استخوان قابلیت کشش نیز دارد واین به خاطر رشته های پروتئینی موجود
در استخوان است .
وظایف استخوان
استخوانهای بدن چهار چوبی را به وجود می آورند که در نقاط مختلف ،وظایف خاصی را بر
عهده می گیرند نظیر تحمل فشار ،تسهیل حرکت و... به طور کلی بدن به چهار چوبی به نام
اسکلت نیازمند است که این اسکلت دو کار اساسی بر عهده دارد.
1- تحمل اجزائی که روی آن سوار هستند
2- حفظ کردن قسمتهای نرم از صدمات
کارهای اصلی ومهم استخوانها
1- تکیه گاه اعضاء ودستگاههای بدن
2- حفاظت از اعضاء داخلی بدن واندامهای حیاتی مثل قلب،مغزوریه
3- استخوانها منبع مواد معدنی بوده ومحل ساخته شدن سلولهای خونی نیز می باشد.
نقش دیگراستخوانها را می توان حفاظت از اعصاب بیان کرد .اگر اعصاب در سطح استخوانها
قرار گیرند در هنگام انقباض عضلات ،بافشاری که به آنها وارد می شود دچار آسیب می
شوند به همین دلیل در بسیاری از استخوانها ،سوراخها وشیارهای ریزی جهت عبور اعصاب
ورگهای خونی وجود دارد.در استخوان دراز بازو شیارهای کم عمق وجود دارد که اعصاب در
آنها قرار می گیرند دنده ها ارتجاعی هستند وایمنی بیشتری را تضمین می کنند اگر دنده
ها ضخیم تر یا سفت تر بود ممکن بود شکسته شوند وبه ریه ها آسیب برسانند اما با
ارتجاعی بودن خود می توانند ضربات وارده به قفسه سینه را تحمل کنند هر یک از مهره
ها دارای سوراخی است که وقتی این سوراخ به دنبال هم قرار می گیرند از بالا به پایین
تونلی ایجاد می کنند. درون این تونل نخاع وجود دارد که به خوبی از صدمات حفظ می
شود.
استخوانهای جمجمه :
شامل دو قسمت است :
1- استخوانهای سر
2- استخوانهای صورت که جمعا" 22
قطعه استخوان تشکیل شده است.استخوانهای کاسه سر از 8 قطعه وصورت از14 قطعه تشکیل
شده که همگی بغیر از فک پایینی دارای مفصل ثابت می باشندیعنی تنها فک پایینی می
تواند حرکت کند.
استخوانهای جمجمه عموما"پهن هستند وشامل :
1- دو استخوان آهیانه
2- استخوان پیشانی
3- استخوان پس سر
4- دواستخوان گیجگاهی
5- استخوان پروانه ای
6- استخوان پرویزنی
استخوانهای صورت شامل:
1- تیغه