ضمن خوش آمد گویی به شما کاربر گرامی لطفا تا بار گذاری کامل صفحه مدتی را صبر نمایید در این پایگاه اطلاع رسانی در قسمت لینکها بیش از 18000 لینک به سایر سایتها وجود دارد و در قسمت جوک و سرگرمی جدیدترین جوک ها را ملاحظه خواهید نمود و سایر مطالب این صفحه نیز امید است که مطابق سلیقه شما عزیزان باشد       در قسمتهای مربوط به توانبخشی و علمی جدیدترین یافته های دنیای پزشکی و مجرب ترین پزشکان و متخصصان توانبخشی را خواهید یافت

                      

                               

                           گفتار درمانی و توانبخشی     پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر

             پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر          ارائه دهنده کاملترین و جامع ترین اطلاعات توانبخشی             گفتار درمانی      کاردرمانی       فیزیو تراپی          اپتومتری        شنوایی سنجی          ارتوپدی فنی                   

                                           پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر          ارائه دهنده کاملترین و جامع ترین اطلاعات توانبخشی             گفتار درمانی      کاردرمانی       فیزیو تراپی          اپتومتری        شنوایی سنجی          ارتوپدی فنی           


                   مدیریت سایت : سیاوش عطایی  آسیب شناس گفتار و زبان         همراه   :  09121623463


      صفحه اصلی       درباره ما       تماس با ما        نظر سنجی     تماس با شما      نحوه تبلیغات در سایت     مشاوره      لینکهای ما   

                    گفتار در مانی           کاردرمانی           فیزیو تراپی        شنوایی شناسی       بینایی سنجی         ارتوپدی فنی

 

                 

 انجمنها             مجلات علمی           دانشگاه ها و دانشکده ها            کلینیکهای تخصصی               مراکز توانبخشی                        

مراکز تشخیصی و  درمانی                تجهیزات پزشکی                     مراکز آموزشی خصوصی    

اطلاعات  پزشکان تهران                                                  اطلاعات  پزشکان کرج                

  page:  1     2      3        5     6    7    8    9     10    11    12      13     14     15   16    17   18    19    20     NEXT   ....


 

علت بوجود آمدن اتیسم چيست؟

اتیسم نوعي اختلال مغزي مقارن با تولد است كه بر نحوه ي استفاده ي مغز بر اطلاعات تاثير مي گذارد.علت اصلي اتیسم هنوز شناخته نشده است.برخي پژوهش ها چنين نشان مي دهند كه اتیسم نوعي مشكل فيزيكي است كه بر قسمت هايي از مغز كه به فرايند زبان و اطلاعات ناشي از حواس پنج گانه مي پردازد تاثير مي گذارد.ممكن است علت آن عدم تعادل برخي عناصر شيميايي در مغز باشد.در برخي موارد نيز عوامل ژنتيكي تاثير گذار بوده اند.خلاصه اينكه اتیسم در حقيقت نتيجه ي تركيب چندين عامل مختلف است

چندين دهه قبل اين نظريه داده شد كه اوتيسم در كودكاني ايجاد مي شود كه توسط والدين سرد پس زده شده اند ( والدين يخچالي) و آنها را مقصر انحراف از نرمال كودكان كم سن مي دانستند. اما مطالعات خانوادگي اين مطلب را اثبات نكردند. خيلي مهم است كه بطور مكرر با والدين كودكان اوتيستيك ارتباط ايجاد شود. 

علت اختلالات اوتيستيك ناشناخته است . نظريات شامل عوارض بارداري ، عفونتها ، ژنتيك و در معرض قرار گيري با توكسين ها مي باشد.


اتیسم تا چه حد شايع است؟

اتیسم يكي از چهار ناتواني رشدي اصلي است و از هر يك هزار كودك متولد شده ،يك يادو كودك به آن مبتلا هستند.بنا بر اين تقريبا ده هزار فرد مبتلا در كاروليناي شمالي زندگي ميكنند. با اين فرض اگر جمعيت شهر تهران را ده ميليون نفردر نظر بگيريم،حدودا بيست هزار نفر مبتلا به اتیسم در اين شهر وجود دارد .


عوارض بارداري

-         عوارض بارداري با افزايش خطر بروز اوتيسم همراه است اما مشخص نيست كه آيا عوارض بارداري سبب اوتيسم مي شود يا هر دو ناشي از يك علت ديگر مي باشند. 

عفونتها

-         يك زمينه عفوني در بعضي افراد اوتيستيك اين پيشنهاد را داده است كه ممكن است عفونت عامل اوتيسم باشد كما اينكه در اپيدمي هاي سرخجه احتمال بروز اوتيسم بالاتر مي رود. اين يافته ها اين نظريه را ارائه مي كنندكه عفونت با سرخجه آسيب پذيري  براي ايجاد اوتيسم را در جنين ايجاد مي كند.

ژنتيك

-         يك توزيع ژنتيكي نيز براي اوتيسم شناخته شده است.

-         -   مطالعات متعدد خانوادگي پيشنهاد داده است كه يك جزء ژنتيكي در خانواده هاي اين افراد وجود دارد. براي مثال  بسياري مطالعات نشان داده اند كه بعضي وابستگان بدون علامت درجه اول اين افراد ابنرماليتي هايي در ميزان سروتونين و ديگر مواد شيميايي مشابه پيش ماده هاي آن دارند. اما به هر حال يك فرد اوتيستيك مشخص ممكن است صفت فاميلي خاصي را كه در جمعيت افراد اوتيستيك ديده شده نشان ندهد.

-         -   يافته هاي ژنتيكي اوتيسم يكي از اهداف آينده تحقيقات است. اما به هر حال فايده مطالعات باليني خانواده افراد اوتيستيك مشخص نشده است.

توكسين ها

-         در معرض توكسين قرار گرفتن به عنوان يكي از علل اوتيسم پيشنهاد شده است . گرچه در معرض قرار گرفتن در بعضي افراد اوتيسم مشخص شده اما يك نقش علتي در كليه افراد اوتيستيك ثابت نشده است. مناطق خاصي از زمين ممكن است به علت وجود توكسين هاي خاص بروز مشخصي داشته باشند مثلا" افزايش اوتيسم در مناطق خاصي از ژاپن را به علت توكسين منتقل شده از ماهي   مي دانند. گرچه توكسين ها ممكن است نقشي در بعضي افراد اوتيستيك در ژاپن داشته باشد اما در كل ژاپن اين مطلب بطور عموم به عنوان علت ثابت نشده است. يكي ديگر از دلايل ميزان بالاي اوتيسم در ژاپن را آموزش و دقت زياد پزشكان ژاپني مي دانند.

-         بروز اوتيسم بعد از واكسيناسيون سرخك ، اوريون و سرخجه به اين نظريه هدايت شده كه اوتيسم ممكن است به علت واكسيناسيون ايجاد شود اما مطالعات دقيق  ارنباط بين واكسيناسيون  سرخك ، اوريون و سرخجه را با اوتيسم ايجاد شده متعاقب آنها را در جمعيت عمومي نشان نداده است.

 

مطالعات آزمايشگاهي:

-         در يك سوم افراد ميزان سروتونين افراد اوتيستيك افزايش يافته است سطح افزايش يافته سروتونين در والدين و برادر خواهر هاي فرد مبتلا نيز ديده مي شود. 

-         بيوتينيداز سرم در بعضي افراد اوتيستيك كاهش يافته

-         مطالعات ايمونولوژيك براي تشخيص ابنرماليتي ها نظير كاهش غلظت پلاسمايي پروتئين كمپلمان  C4B  بسيار مفيد است

-         افزايش واكنش پذيري پروتئين بتا اندورفين با انتهاي C  در افراد اوتيستيك و مادرانشان

 

مطالعات تصوير برداري

MRI

-   مطالعات ناسازگار هستند اما يافته هايي بدست آمده است ، شامل بزرگي كلي مغز ، بافت كلي مغز و بطنهاي طرفي و چهارم     مغز همزمان با كاهش سايز مغز مياني ، مدولا اوبلونگاتا ، نيمكره هاي مخچه و لوبهاي كرمي شكل ( Vermal) VI   و VII

-         هنگامي كه هيپوپلازي در بعضي افراد اوتيستيك ديده شد در تعدادي ديگر افراد هيپر پلازي ديده شد !

-         افراد اوتيستيك كه سرشان را مي كوبند ممكن است بزرگي دوگانه فضا در استخوانهاي  پاريتال و اكسيپيتال با كاهش ماده خاكستري نزديك به تغييرات استخواني داشته باشند. اين يافته ها شبيه بوكسورهايي است كه دچار آنسفالوپاتي و دمانس پوگيليستيكا مي شوند dementia pugilistica  

CT Scan

مطالعات با يكديگر سازگار نيستند اما مي توانند نواقصي را نشان دهند كه شامل بزرگي بطنها ، هيدروسفالي ، ضايعات پارانشيمال و كاهش اندازه هسته دمي caudate nucleus

PET

در توموگرافي انتشاري پوزيترون PET  نواقص متعددي مشاهده شد اما هيچكدام در همه افراد مبتلا به اوتيسم ديده نمي شود و نتايج در افراد متفاوت هستند.

-         در تصوير برداري با 18 فلورين 2 داكسي گلوكز شيار مستقيم جلويي در سمت چپ بزرگتر از سمت راست است كه برعكس آسيمتري موجود در افراد نرمال است .

-         در بعضي افراد ميزان متابوليسم گلوكز در كورتكس كالكارين پشتي سمت راست افزايش يافته است در حاليكه ميزان متابوليسم گلوكز در پوتامن پشتي چپ و تالاموس داخلي چپ كاهش يافته است. 

SPECT

با اين روش جريان خون ناحيه اي مغز با گزنون 133 اندازه گيري مي شود كه كاهش متابوليسم نيمكره چپ مغز در بعضي افراد ديده شده است.

EEG

 

-         با آنسفالوگرافي اختلال تشنج ، آفازي اكتسابي با تشنج ( سندرم لاندا كلفنر ) ، آنسفالوپاتي نوزادي پاسخ دهنده به بيوتين و حالات مرتبط بررسي مي شود. مشاوره با يك متخصص الكترو انسفالوگرافي كمك مي كند به روش درماني مناسب و متناسب با نوار مغز دست يابيم

-         يك آنسفالوگرافي نرمال ابنرماليتي هاي تشنجي را رد نمي كند

-         وقتي يك الكترو آنسفالوگرام معمولي شواهد مشخصي از تشنج در يك بيمار مشكوك به تشنج مثل تشنج پارشيال با علائم كمپلكس را مشخص نمي كند اتخاذ روشهاي تخصصي ممكن است به روشن شدن تشخيص كمك كند. اندازه گيري هاي الكتروآنسفالوگرافيك بعد از محروميت از خواب  و بعد از تحريك با نور و صدا و حس لامسه با استفاده از ليدهاي نازوفارينژيال و همزمان با مونيتور ويديويي ممكن است كمك كننده باشند.

-         بستري در يك بيمارستان براي ارزيابي با مونيتور ويديويي 24 ساعته همزمان با الكتروآنسفالوگرافي و حركت كودك براي چند روز ممكن است در تشخيص يا رد اختلالات تشنجي كمك كننده باشد.

تصوير برداري با راديو ايزوتوپ

بررسي جريان خون موضعي مغز با تكنسيوم m99 كه به اكسيد هگزا متيل پروپيلن آمين (HMPAO) كه يك ماده ليپوفيل است آنوماي هاي متنوعي را نشان مي دهد از جمله كاهش در ورميس ، نيمكره هاي مخچه ، تالاموس ، گانگليون هاي پايه اي و لوبهاي پاريتال و تمپورال . اين يافته ها پيشنهاد مي كند كه يك ابنرماليتي خاص در تمام افراد اوتيستيك ديده نمي شود و ممكن است كلاسهاي بيولوژيكي خاصي با انواع مشخص اختلال جريان خون مغز وجود داشته باشد.

ديگر آزمايشات

-         مسموميت با سرب توسط آزمايشات مناسب كنار گذاشته شود

ارزيابي هاي رواني-فيزيولوژيكي

-         كودكان به احتمال زياد در دوره تنفسي پاسخهاي خوگيري از خود نشان نمي دهند ، فعالت الكتريكي پوست و وازوكانستريكشن در  پاسخهاي تقويت شده ضرباني محيطي بطور مكرر تحريك را در كودكان تيپيك نشان مي دهد.

-         كودكان اوتيستيك ممكن است بيش انتخابي شنوايي داشته باشند.

 

  پاتوفيزيولوژي

تحقيقات پيرامون پاتوفيزيولوژي اختلالات اوتيستيك در نيم قرن گذشته ادامه داشته اما علت اصلي بيماري هنوز در پرده ابهام قرار دارد. سه زمينه اصلي مشخص شده شامل مونوآمين ها ( سروتونين  (5 هيدروكسي تريپتامين5HT، دوپامين ، نوراپينفرين) و گلوتامات آمينو بوتيريك اسيد و نوروپپتيدها مي باشد .

 

نقش واسطه هاي شيميايي در بروز اوتيسم

 مونوآمين ها

1-سروتونين

نورون هاي سروتونيني بطور وسيعي در سراسر مغز پستانداران گسترده شده است و يكي از اولين نوروتراتسميتر ها در مراحل نموي مغز است و ميزان turn over   اين ماده در مغز پستانداران نابالغ immature  بسيار بالاتر از ديگر پستانداران است. سروتونين هم نقش اساسي در رشد و نمو به عنوان فاكتور رشد در مغز نابالغ دارد و هم تكثير و بلوغ اعصاب را به عهده دارد.  اولين تحقيقات در پاتوفيزيولوژي اوتيسم روي 5HT  انجام شده است. در تحقيقات اوليه با اندازه گيري سطح كلي سروتونين در خون اين ظن پديدار شد كه سطح سروتونين در افراد اوتيستيك بالاتر از افراد نرمال است اما بعدها مشخص گرديد كه اين اندازه گيري ها بيشتر از معمول تخمين زده شده بود و شايد به دليل عدم كنترل نژادي و بلوغ جنسي بوده است اما بيشتر مطالعات بعدي اين مطلب را مشخص ساخت كه سطح بالاي ابتدايي سروتونين در كودكان اوتيستيك در طي رشد آنها تمايل به بالا ماندن دارد در حاليكه در كودكان نرمال با افزايش سن تمايل به كاهش دارد. اين نكته مي تواند اشاره به بلوغ غير طبيعي سيستم سروتونيني در كودكان اوتيستيك مي كند. اما دفع ادراري 5 هيدروكسي ايندول استيك اسيد) 5HIAA) كه متابوليت اوليه 5 هيدروكسي تريپتامين 5HT)) مي باشد و غلظت خوني تريپتوفان  در كودكان اوتيستيك و نرمال تفاوت بارزي نداشتند.

مطالعات نشان داده اند كه عملكرد 5HT و سطح 5HIAA در مايع CSF   تفاوتي بين كودكان اوتيستيك و نرمال نمي كند در مطالعات رفتارهاي نورواندوكرين ها كه در افراد اوتيستيك انجام شده است پيش ماده بلافصل 5HT به نام 5 هيدروكسي تريپتوفان 5HTP)) مورد بررسي قرار گرفته است و ديده شده است پاسخ  پرولاكتين  به5HTP   در كودكان اوتيستيك كمتر از افراد نرمال بوده كه نشان دهنده پاسخ ضعيف مركزي به 5HT مي باشد.

آزاد سازي آهسته پرولاكتين در پاسخ به مصرف 60 ميلي گرم فن فلورامين دهاني در يك بررسي بر روي 7 نفر پسر مبتلا به اوتيسم در مقايسه با افراد نرمال ديده شد . با يك استراتژي ديگر به 17 بيمار بالغ مبتلا به اوتيسم  موادي كه باعث كاهش سطح تريپتوفان مي شد و موادي كه باعث افزايش سطح تريپتوفان مي شد تجويز كردند  در 11 مورد از 17 بيمار كه سطح خون تريپتوفان آنها بالاتر رفته بود علائم واضح اوتيسم شامل چرخيدن ، آويختگي ، قدم زدن ، بر خوردن به جايي ، خود زني ، حركات دوراني و جنبيدن ،و راه رفتن روي انگشتان پا بروز كرد . در يك مطالعه ديگر با آگونيست رسپتور تريپتامين به نام sumatriptan  كه باعث افزايش هورمون رشد مي شود ديده شد كه افراد مبتلا به اوتيسم و آسپرگر افزايش بيشتري در هورمون رشد نشان دادند كه نشان دهنده يك نوع بيش حساسي hypersensitivity   به تريپتامين است و در يك مطالعه مرتبط ديگر ديده شد كه حركات تكراري در اين كودكان با بيش حساسي هورمون رشد به sumatriptan  ( آگونيست رسپتور تريپتامين) همراه است . در يك مطالعه ديگر نيز مشخص شده است كه دريافت خوراكي Mكلروفنيل پيپرازين  سبب افزايش رفتارهاي تكراري و پرولاكتين در بالغين با اوتيسم و آسپرگر مي شود.

در مورد ژن هاي درگير در اوتيسم، ناقل 5HT  كه محل عملكرد مهاركننده هاي جذب مجدد سروتونين است كانديد بررسي و مورد توجه قرار گرفته است  cookو همكاران اولين كساني بودند كه نقص در قسمت پروموتور ژن ناقل تريپتامين را گزارش نمودند.

تريپتوفان 2و3 داكسيژناز آنزيم محدود كننده كاتابوليسم تريپتوفان است كه به نظر مي رسد نقص ژن اين آنزيم نيز در افراد اوتيستيك وجود داشته باشد. (nabi و همكاران). بررسي هاي اخير در جستجوي ارتباط بين موضوعات اوتيستيك و رفتارهاي اجباري سخت است كه نتايج تشويق كننده اي داشته باشد.  

مطالعات تصويري عصبي سيستم 5HT  در بيماران اوتيسم كامل شده است و در مطالعه با روشPET  با مولكول آلفا متيل ال تريپتوفان (AMT) حاوي كربن 11 در كودكان اوتيستيك پسر ديده شد كه  سنتز 5HT  در كورتكس فرونتال ، تالاموس و مخچه عدم تقارن بارز داشت  ولي در برادر خواهر هاي آنها اين عدم تقارن ديده نشد. محققان نتيجه گرفته اند كه تجمع موضعي 5HT ممكن سبب عصب دهي غير طبيعي و نامربوط يا اختلال كاركرد فيزيولوژيكي اين اعصاب مي شود .

در يك مطالعه ديگر بر روي متابوليسم 5HT  مشخص گرديد كه توان سنتز5HT  در كودكان تا سن 5 سالگي بيش از 200 درصد بالغين است  اما بعد از اين سن كاهش مي يابد ولي در كودكان اوتيستيك توان سنتز اين ماده  از سن 2 سالگي به تدريج افزايش مي يابد تا به حد 5/1 برابر بزرگسالان برسد .از اين مطلب اين نتيجه را مي شود گرفت كه مغز انسان در دوران كودكي توان بالايي در سنتز 5HT دارد كه در كودكان اوتيستيك اين توان بنا به دلايلي قطع شده است.

2-دوپامين

آزاد سازي دوپامين (DA) در مغز همراه با اثرات حركتي و شناختي مي باشد. نقش دوپامين بر اساس اثرات داروهاي آنتاگونيست رسپتورهاي D2  در درمان اين گروه از بيماران  مشخص شده است. اين گروه از داروها با اثر بخشي روي علائم اوتيسم نظير تهاجم ، رفتارهاي خود آزاري و بيش فعالي در درمان اين بيماران موثر مي باشد.

در مقياس  وسيعي تحقيقات روي دوپامين بر روي اندازه گيري متابوليت دوپامين به نام همووانيليك اسيد  HVA  در ادرار و پلاسما و مايع مغزي نخاعي انجام گرفته است . لازم به ذكر است كه تنها 25% از متابوليت دوپامين در مايع پلاسما ديده مي شود و بنابر اين فقط تغييرات عمده در غلظت دوپامين مايع مغزي نخاعي در مايع پلاسما منعكس مي شود.  

در مطالعاتي كه بر روي متابوليسم كاتكولامين ها در 22 كودك اوتيستيك  5 تا 16 ساله با گروه كنترل شده سني و جنسي  انجام گرفت تغييرات مشخصي در ميزان دوپامين ادرار ديده نشد.

در مطالعه اي ديگر توسط Mindreaa  و همكارانش بر روي سطح پلاسمايي دوپامين و متابوليتش HVA  و پرولاكتين در بيماران اوتيستيك و گروه كنترل انجام گرفت تغييرات بارزي يافت نشد.

در مطالعه اي ديگر توسط  Martineau بر روي سطح ادراري دوپامين و متابوليتهاي آن شامل HVA و 3 متوكسي تيرامين 3MT  و نور اپينفرين و اپي نفرين در 156 كودك اوتيستيك  در مقايسه با كودكان هم سن با عقب ماندگي ذهني و كودكان نرمال انجام گرفت. در هر سه گروه متناسب با سن سطوح اين متابوليتها كاهش مي يافت و كاهش بارزي در سطوح دوپامين و متابوليت آن HVA   در بيماران درمان شده در مقايسه با بيماران درمان نشده ديده شد . اين محققين ابراز داشتند كه احتمالا" نتايج ناشي از يك نقص در بلوغ سيستم مونوآمينرژيك در بيماران اوتيسم باشد .

چندين مطالعه روي سطح مايع مغزي نخاعي HVA انجام شده است در مطالعه اي كه توسط Gillberg & Svennerholm  انجام شده سطح متوسط HVA در مايع مغزي نخاعي تا 50 درصد در كودكان اوتيستيك در مقايسه با كودكان هم سن و جنس آنها 

با اختلالات نورولوژيك افزايش يافته است.

اما در يك مطالعه كنترل شده روي HVA مايع مغزي نخاعي در 9 كودك  اوتيستيك درمان شده با فن فلورامين سطح نرمال HVA در مايع مغزي نخاعي ديده شد . همچنين Nsarayan و همكارانش نيز سطح نرمال HVA را در مايع مغزي نخاعي يافتند.

در مطالعات متعدد انجام شده روي اندازه گيري HVA  در مايع مغزي نخاعي در گروههاي بيماران اوتيستيك تغييرات مشخصي اثبات نشده است

بعضي از مطالعات ژنتيكي روي رسپتورهاي دوپامين صورت گرفته است. در مطالعه اي كه توسط comings و همكارانش بر روي تعدادي از بيماران خصوصا" بيماران اوتيستيك صورت گرفته است ديده شده كه آلل A1  رسپتور D2 رسپتور دوپامين بطور واضحي افزايش يافته است . در يك مطالعه ديگر ژنهاي رسپتور D1 و D5  دوپامين از طريق محدوديت تكثير داخل هسته اي مشكل دار تشخيص داده شدند.

دكتر رابينسون و همكارانش ژن دوپامين بتا هيدروكسيلاز DA B Hydroxilase (DBH) را به عنوان كانديد اتيولوژي بيماري در 37 خانواده با 2 يا بيشتر كودك PDD  مورد بررسي قرار دادند. اين آْنزيم  دوپامين را به نوراپينفرين كاتاليز مي كند. افزايش تشابهي بين آلل هاي مشابه در برادر خواهرها وجود نداشت اما اين آللها با فركانس بالاتري در مادر آنها با افتادگي در 19 جفت از ژن مربوطه ديده مي شد.

فعاليت دوپامينرژيك از طريق تكنيكهاي تصوير برداري عصبي با استفاده از PET  و نشانگر فلورودوپا FDOPA انجام شده است .

ارنست و همكارانش اين روش را بر روي 14 كودك 8 پسر و 6 دختر اوتيستيك در مقايسه با 10 كودك نرمال جهت كنترل انجام دادند در گروه كودكان اوتيستيك تجمع FDOPA  در كورتكس فرونتال قدامي و مياني بطور واضحي تا 39% كاهش يافته است .

در يك مطالعه ديگر روش PET  بر روي 6 كودك 3 تا 5 ساله با اوتيسم كه با 6R-L-erythro-5,6,7,8-tetrahydrobiopterin (R-BH4)  درمان شده بودند انجام گرديد . اين آنزيم يك كوفاكتور براي تيروزين هيدروكسيلاز در مسير بيوسنتز كاتكولامين هاست. محققين در صورتي كه سطح پايين نسبي R-BH4 در مايع مغزي نخاعي مي يافتند انجام مي دادند. پيش از درمان PET  ميزان افزايش يافته اي از DA D2 Receptor  در هسته دمي caudate nucleus و پوتامن در كل ديده شد . بعد از درمان يك كاهش 10 درصدي در رسپتورهاي D2  دوپامين ديده شد و علاوه بر اين سطح مايع مغزي نخاعي R-BH4   بطور واضحي افزايش يافت .

3- نوراپينفرين( NE)

نور اپينفرين با برانگيختگي ، حافظه ، اضطراب ، و فعاليت اتونوميك همراه است. اين نورو ترانسميتر از دوپامين ساخته مي شود و به وانيل مندليك اسيد VMA در محيط و به 3 متوكسي 4 هيدروكسي فنيل گليكول MHPG   در مايع مغزي نخاعي تبديل مي شود.

سطح خوني نوراپينفرين و متابوليتهاي آن با سطح آن در مايع مغزي نخاعي همخواني دارد . در مطالعاتي كه بر روي كودكان اوتيستيك با اندازه گيري متابوليتهاي نور اپينفرين MHPG و VMA انجام گرديده است تغيير واضحي بين كودكان اوتيستيك و نرمال ديده نشده است.

4- گلوتامات و گابا

گلوتامات ، نوروترانسميتر آمينو اسيدي تحريكي است كه با غلظت بالايي در سراسر مغز ديده مي شود. تصور مي شود كه اين نوروترانسميتر بطور قاطعي در شكل پذيري و اعمال شناختي بالاتر نقش دارد. رسپتورهاي گلوتامات به انواع متابوتروپيك و اينوتروپيك تقسيم مي شوند. رسپتورهاي اينوتروپيك به سه خانواده تقسيم مي شوند. N-Methyl-D-aspartate(NMDA) و Alpha-amino-3-hydroxy-5-methyl-4-isoxazole propionic acid(AMPA)   و  Kinate 

بسياري از محققين تصور مي كنند كه بد عملكردي گلوتامات ممكن است علت اوتيسم باشد.

GABA نوروترانسميتر آمينواسيدي ديگري در مغز است كه نوروترانسميتر مهاري اوليه در مغز محسوب مي شود. اين ماده از گلوتامات بوسيله گلوتاميك اسيد دكربوكسيلاز(GAD) توليد مي شود محققين تصور مي كنند كه گابا نقش اساسي در پاتوفيزيولوژي اوتيسم دارد. عليرغم نقش مهمي كه اين نوروترانسميتر ها مي توانند داشته باشند اما تعداد اندكي تحقيق در اين زمينه انجام شده است .

تعدادي از گزارشات نشان دهنده سطح افزايش يافته گلوتامات در بيماران اوتيسم و ديگر انواع  PDD  مي باشند.

در تحقيقي كه توسط Aldred و همكارانش انجام شد در نمونه هاي 23 بيمار مبتلا به اوتيسم و آسپرگر با سن 4 تا 29 سال در مقايسه با 55 عضو خانواده آنها ( 32 والد و 23 خواهر برادر) غلظت اسيد آمينه هاي خون از جمله گلوتامات ، فنيل آلانين، ليزين و آسپارژين  بطور بارزي در بيماران و خانواده هاي آنها بالاتر از گروه كنترل همسن آنها بود. سطوح گلوتامين بطور بارزي پايين تر بود.

در مطالعه اي ديگر آمينو آسيدهاي 14 كودك اوتيستيك زير 10 سال اندازه گيري شد و با گروه هم سن و هم جنس خود مقايسه شدند. در اين مطالعه آسپارتات بالاتر و گلوتامين و آسپارژين پايين تر از گروه كنترل بودند.

اما در آناليزهاي ديگر اين مطلب ثابت نشد  در مطالعه اي توسط Rolf  و همكارانش بر روي 18 نمونه پلاسماي حاوي پلاكت كودكان اوتيستيك سنين 8 تا 14 ساله گلوتامات و آسپاراتات كاهش يافته بودند و سطوح گلوتامين و گابا نيز كاهش يافته بودند . اما  در مطالعه اي ديگر توسط Dhossche خلاف اين مطلب ثابت شد

نتيجه اينكه اندازه گيري هاي آمينو اسيدهاي خون محيطي نتايج همگوني نداشته اند و قابل استناد نيستند و علل آن مي تواند تعداد نمونه هاي اندازه گيري شده ناچيز و روشهاي متفاوت اندازه گيري و احتمالا" دارو درماني در بيماران قبل از آزمايش است.

مطالعات ژنتيكي روي سيستم گلوتامات و گابا در بيماران اوتيستيك انجام شده است .jamain  و همكارانش نشان دادند كه ژن رسپتور اينوتروپيك كينات2 گلوتامات (GRIK2) يا ژن رسپتور 6 گلوتامات (GluR6) در بيماران اوتيستيك داراي عدم تعادل است و يك انتقال زيادي مادري GRIK2 ديده مي شود و جالب اينكه اين عدم تعادل در انتقالGRIK2 در بيماران اسكيزوفرني نيز ديده مي شود . در مطالعه اي ديگر توسط shuang  و همكارانش  در چين روي 174 مورد سه قلو ها GRIK2 در روي ناحيه 6q21 قرار داشته و به عنوان منطقه مستعد كننده به اوتيسم شناخته شده است .

GAD1 پروتئين 67 كيلو دالتوني گلوتاميك اسيد دكربوكسيلاز (GAD67) كه آنزيمي مهم در تبديل گلوتامات به گابا GABA است را كد گذاري ميكند . به عنوان يك دكربوكسيلاز اين آنزيم نياز به ويتامين ب6 به عنوان كوفاكتور دارد كه بعضي ها تصور مي كنند در درمان اوتيسم نقش دارد. اين كدگذاري در كروموزوم 2q رخ مي دهد  كه ارتباطي با چندين طيف وسيع ژنها دارد . مطالعاتي هم روي ژنها بعد از مرگ مبتلايان به اوتيسم انجام شده است از مجموع مطالعات اينچنين بر مي آيد كه ژنها و پروتئين هاي در گير در عملكرد گلوتامات و GABA  ممكن است در مبتلايان به اوتيسم غير نرمال باشند اما نتايج قطعي ابراز نشده است.

 

نوروپپتيدها

اكسي توسين و وازوپرسين

پپتيدهاي 9 اسيد آمينه اي اكسي توسين (OT) و وازوپرسين (AVP) در بروز رفتارهاي اجتماعي در پستانداران نقش دارند. اين نوروپپتيدها در هيپوتالاموس ساخته مي شوند و از قسمت پشتي هيپوفيز ترشح مي شوند و تنها در پستانداران وجود دارندو فقط در 2 اسيد آمينه با هم متفاوتند. رسپتورهاي اين پپتيدها در سراسر دستگاه ليمبيك و  قسمت قدامي مغز و در ساقه مغز در مراكز اوتونوميك يافت مي شوند . نقش تنظيم كننده اين نوروپپتيد ها در تنظيم رفتارهاي پستانداران زمينه بررسي در مورد يافتن پاتوفيزيولوژي بيمارن PDD را گشوده است. حذف OT در موشها سبب نقص فعاليتهاي اجتماعي با دست نخوردگي در شناخت عمومي و سيستم بويايي مي شود .OT  سبب تقويت روابط جفتي و انفوزيون آنتاگونيست اكسي توسين در هسته هاي تكيه ايaccumbense   سبب مهار شكل گيري فرايند جفت يابي در موشهاي صحرايي دشتها مي شوند . در موشها وازوپرسين سبب تسهيل حافظه اجتماعي و در موشهاي صحرايي نر اين نوروپپتيد سبب تقويت حس جفت يابي مي شود.

اين نظريه كه در معرض قرار گرفتن نوزادان به اكسي توسين در جريان القا زايمان سبب تنظيم معكوس(Down regulation) رسپتورهاي اين ماده مي شود در دو مطالعه جداگانه بر روي كودكان PDD و با اختلالات گفتاري اوتيسم اثبات نگرديد. اما در دو مطالعه جداگانه با اندازه گيري سطح خون محيطي اكسي توسين مشخص گرديد كه سطح اين ماده كاهش يافته است اما در مطالعه دوم سطح خوني پيش ساز اكسي توسين كه در سه اسيد امينه آخر در مولكول متفاوت است افزايش يافته است و اين مطلب با توجه به تاثير اكسي توسين در بروز رفتارهاي اجتماعي در پستانداران سبب اين نظريه شده است كه ممكن است نقص يك تبديل كننده در مسير سنتز اكسي توسين سبب كاهش غلظت اين ماده در خون محيطي مي گردد . اما در يك مطالعه كه در آن به 9 بالغ مبتلا به اوتيسم و 6 بالغ مبتلا به آسپرگر مورد آزمايش با انفوزيون اكسي توسين قرار گرفتند و از لحاظ رفتارهاي تكراري و يا اجتماعي بررسي شدند ولي هيچ  تغيير بارزي ايجاد نشد كه بدين ترتيب تاثير اكسي توسين در رفتارهاي اجتماعي را زير سوال ميبرد.

بررسي هاي رفتارهاي اجتماعي نامطلوب در افراد PDD هنوز با شواهد اپيدميولوژيك ، نوروشيميايي و درماني و ژنتيكي  جمع آوري شده از اثرات اكسي توسين و وازوپرسين قابل استناد نيستند. مطالعات آينده مي بايست روي سطح خوني اين ماده در مغز تمركز كنند و بر علت يابي تاثير متفاوت اين مواد بر جنس پستانداران سطح پايين تر تمركز كنند.

اپيوئيدها 

چندين مطالعه روي كودكان اوتيستيك بر بد تنظيمي اپيوئيدها به عنوان اتيولوژي بيماري در افراد PDD انجام شده است. علائم ناشي از اين بد تنظيمي را شامل افزايش آستانه درد، علاقه كم به تعاملات اجتماعي و اپيزودهاي بيش فعالي مي دانند. اين يافته ها در كودكان حيواناتي كه اپيوئيد دريافت كرده اند ديده مي شود. سيستم اپيوئيدي انسان با محور هيپوتالاموسي _هيپوفيزي _آدرنال و ديگر نوروپپتيد ها مرتبط است. زيرا بتا اندورفين  درست در همان زمان ترشح كورتيكوتروپين (ACTH) از هيپوفيز قدامي ترشح مي شود. اين حالت به اين علت اتفاق مي افتد كه اين هورمون هاي پپتيدي بطور اوليه قسمتي از همان پيش هورمون هستند.

ارزيابي اين پپتيدها در خون و مايع مغزي نخاعي و ادرار بيماران PDD نتايج متفاوتي داشته است. بعضي نتايج افزايش و بعضي كاهش و بعضي نسبت به گروه كنترل بدون تغيير بودند.

در مطالعاتي كه بر روي اثر naltrexon كه يك آنتاگونيست اپيوئيدهاست بر روي كودكان PDD انجام شده است نتايج متضادي داشته است و اندازه گيريهاي بتا اندورفين ها نيز نتايج همگوني نداشته است.

 نتيجه اينكه سيستم اپيوئيد اندوژن و اگزوژن در بيماران PDD  نياز به مطالعه بيشتري دارد و اين نظريه را ايجاد كرده است كه سطح خوني بتا اندورفين ممكن است به تنهايي سبب بيماري نشود اما اثر متقابل اپيوئيدها با ديگر نوروترانسميترها  نظير 5HT ،DA نوراپي نفرين و گلوتامات و يا سيستم گابا باعث بروز علائم رفتاري افراد PDD  ميشود. رفتار نهايي اپيوئيدها در پاتوفيزيولوژي PDDها ممكن است از مهار فعاليت اكسي توسين ناشي شود چنانچه در موشها ديده شده است. در نهايت مطالعه بسياري براي درك تعامل سيستم اپيوئيدها با نوروترانسميترهاي معمولي وبا ديگر نوروترانسميترها نياز است.

 

كورتيزول/ACTH  

سطوح هورمونهاي قسمت قدامي غده هيپوفيز و ACTH  و محصولات غده آدرنال در بيماران PDD  براي ارزيابي محور HPA   بررسي شده است اما نتايج مانند گذشته متناقض بوده است. در يك مطالعه بر روي 36 كودك اوتيستيك سطح بالاي ACTH  همراه با سطح پايين كورتيزول گزارش شده است كه به اين تضادها بيشتر دامن مي زند و در مطالعه اي ديگر بر روي سطح سيركادين هورمون كورتيزول تفاوتي با گروه كنترل نداشته اند.

ملاتونين

اين نظريه قبلا" داده شده است كه ترشح بيش از حد ملاتونين از غده پينه آل ممكن است مسئول تاثير روي محورHPA  باشد كه بنابراين ممكن است به يك فنوتيپ رفتاري شبه اوتيستيك فرد را هدايت كند. اين تئوري از آنجا بروز كرد كه ديده شد در حيوانات ملاتونين افزايش يافته سبب كاهش ترشح هورمون آزاد كننده كورتيكوتروپينCRP  مي شود اين خود سبب كاهش ترشح ACTH و بتا اندورفين شده در حاليكه با يك مكانيسم ناشناخته سبب افزايش 5HT در كل مغز مي شود. در يك مطالعه روي 16 كودك PDD براي ارزيابي سطح 24 ساعته ملاتونين گزارش شد كه سطح متوسط آن نسبت به افراد نرمال تغييري نداشته است اما تمايل به كاهش در پيك شبانه در بيماران اوتيستيك دارد. نقش دقيق ملاتونين همچنان نامعلوم مانده و شواهدي وجود دارد كه به نقص اوليه ملاتونين اشاره مي كنند.

سكرتين

گرچه نقش سكرتين در سيستم گوارشي شناخته شده است اما نقش آن به عنوان نوروپپتيد هنوز در پرده ابهام است . گرچه گزارشات ابتدايي از اثر بخشي اين هورمون در درمان بيماران اوتيستيك حكايت داشتند اما مطالعات كنترل شده اين اثر بخشي را تاييد نكردند.

شواهد اخيري از خواص نورواكتيو سكرتين مشخص گرديده است. در نمونه هاي انساني و موشي و نمونه هاي موشي به تنهايي واكنش ايمني سلولهاي پوركنژ مخچه و هسته مركزي مخچه  و سلولهاي پيراميدال كورتكس حركتي و نورونهاي حسي اوليه و ساقه مغز نشان داده شده است.

يك مطالعه ديگر بر روي موشها كدگذاري mRNA  براي رسپتورهاي سكرتين در بين نورونهاي مخچه اي GABA انجام شده است.

با اين مطالعه پذيرفته شده است كه سكرتين ممكن است توسط سلولهاي پوركنژ مخچه ترشح شود و سپس به صورت پيامبر برگشتي تعديل كننده فعاليت GABA عمل مي كند. واضح است كه احتمالا" سكرتين اثر نورواكتيو دارد ولي اثر بالقوه اين هورمون در پاتوفيزيولوژي PDD بسيار كم شناخته شده است و نقش آن در درمان اثبات نگرديده است.

هورمون تيروئيد

هورمون محرك تيروئيد كه توسط غده هيپوفيز ترشح مي شود در چندين مبتلا به اوتيسم اندازه گيري شده است اما در مقايسه با افراد  نرمال تغيير نداشتند.

 

ديگر هورمونهاي غده هيپوفيز

هورمون رشد ، پرولاكتين ، LH  و FSH در كودكان اوتيستيك تفاوتي با افراد نرمال نداشته است

ديگر نوروپپتيدها و نوروتروپينها

يك آناليز جديد نوروپپتيدها و نوروتروپينها از نمونه هاي فريز شده خون نوزادان تشخيص داده شده به عنوان PDD (N=63)  در مقايسه با عقب ماندگان ذهني بدون اوتيسم ( 54 نفر ) و فلج مغزي ها (63 نفر ) و  افراد نرمال (54 نفر) و تعدادي از نوروپپتيدها  در كودكان عقب مانده ذهني و PDD  بالاتر از نرمال بودند غلظت پپتيد وازواكتيو روده اي(VIP)  و پپتيد مرتبط با ژن كلسيتونين (CGRP) و فاكتور نوروتروپيك مشتق شده از مغز (BDNF) و نوروتروفين 5/4 بطور بارزي در كودكان PDD و عقب مانده  بالاتر از نرمال بودند اما تغييري بين افراد PDD و عقب مانده ذهني غلظت ماده P ، پلي پپتيد فعال كننده آدنيلات سيكلاز (PACAP)

فاكتور رشد عصب(NGF)  و نوروتروفين 3 ديده نشده است و در تمام گروه ها مشابه بودند. در يك مطالعه ديگر سطح مايع مغزي نخاعي فاكتور نوروتروفيك  و فاكتور1 رشد شبيه به انسولين در 11 كودك اوتيستيك و 11 بيمار كنترل ناتوان هم سن مشابه بودند.

هنگاميكه نمونه هاي نوزادان ممكن است براي PDD اختصاصي نباشد اما اين نكته را اشاره مي كنند كه بد تنظيمي نوروپپتيد-نوروتروفين ها مغز را به سمت بروز PDD  هدايت مي كند.


چه كساني در معرض ابتلا به اتیسم قرار دارند؟

نحوه ي توزيع بيماري اتیسم در سراسر جهان در همه ي نژادها ،مليت ها و طبقات اجتماعي گوناگون يكسان است.البته بايد افزود كه از هر 4 نفر مبتلا به اين بيماري 3 نفر مذكر هستند.


مشخصات زبانی اتیسم چيستند؟

علائم و نشانه هاي اُتيسم ممكن است در زمان نوزادي بروز كنند و شايد هم اين اتفاق نيافتد ولي نشانه هاي اين بيماري حتماً بين 24 ماهگي الي 6 سالگي خود را نشان خواهند داد . يك دكتر متخصص بايستي يك سري سئوالات مشخص و دقيقي در رابطه با چگونگي رشد جسمي و ذهني كودك تهيه كرده و جواب آنها را از طريق والدين و مشاهدات دقيق بدست آورد .

انجمن ملي پرورش و سلامت كودكان در آمريكا اين پنج سئوال اوليه را براي يك معاينه از كودك اُتيستيك تهيه كرده است

الف)آيا كودك شما تا قبل از 12 ماهگي صدا سازي و نجوا داشته است ؟
ب ) تا قبل از 12 ماهگي آيا كودك شما از اشاره ، اَداها و يا گرفتن دست ديگران و همينطور باي باي كردن استفاده كرده است ؟
پ )آيا كودك شما تا قبل از 16 ماهگي از كلمات تنها استفاده كرده است ؟
ت ) آيا كودك تا قبل از 24 ماهگي از تركيب دو كلمه استفاده كرده است ؟
ج ) آيا كودك هيچ كدام از مهارتهاي كلامي و اجتماعي خود را از دست داده است ؟

در صورت جواب منفي به چهار سئوال اول و جواب مثبت به سئوال آخر احتمال وجود اُتيسم در كودك داده مي شود . البته باز هم يادآور مي شويم كه براي تشخيص قطعي نياز به بررسي هاي بسيار دقيق و جامعي مي باشد كه بايد توسط افراد متخصص و آگاه صورت بگيرد .براي يك بررسي دقيق و كامل يك كودك مظنون به اُتيسم بايستي توسط متخصص اطفال ، روانشناس ، مشاور آموزش و ياد گيري كودكان ، متخصص اعصاب ، متخصص گفتار درماني و ساير متخصصين در زمينه اُتيسم معاينه شود .


مشخصات ويژه ي اتیسم چيستند؟

درجه ي شدت و حدت نشانه هاي اين بيماري از فردي به فرد ديگر متفاوت است اما به طور معمول شامل موارد ذيل ميگردد :

يك: تكلم اين افراد بسيار كند پيشرفت ميكند،اگر اصلا پيشرفتي داشته باشد. در صورت پيشرفت در زبان آموزي، معمولا نتيجه شامل الگوهاي گفتاري ويژه يا استفاده از لغات در معني هاي غير از معاني اصلي آنها خواهد بود. آن دسته از آنان كه مي توانند بطور موثر از زبان استفاده كنند، كماكان از استعارات و معاني غير معمول استفاده كرده و به شيوه اي صوري و با آهنگ صداي يكنواخت صحبت خواهند كرد.


دو: اين افراد روابط اجتماعي را با درنگ و تاخير قابل ملاحظه اي درك مي كنند.


سه:كودك مبتلا به اتيزم(اتيستيك) معمولا از تماس چشمي خودداري ميكند،در مقابل در آغوش گرفته شدن مقاومت ميكند و با دنياي اطراف خود ناهماهنگ به نظر مي رسد.از جمله عوامل ايجاد اين ضايعات،فقدان بازي هاي گروهي با هم سالان،مشكل شديد در برقراري ارتباط ،و عدم توانايي آنان در درك احساسات ديگر افراد است.


چهار:وجود الگوهاي متناقض در واكنش هاي حسي
كودك اتيستيك ،ممكن است گاهي ناشنوا به نظر آيد و چنين بنمايد كه توانايي واكنش به كلمات و ديگر اصوات را ندارد؛اما همان كودك در زماني ديگر ممكن است از برخي صداهاي عادي روزمره، مانند صداي جاروبرقي و پارس سگ به شدت پريشان و مضظرب شود.

چنين كودكي ممكن است آشكارا نسبت به هرگونه درد بي اعتنا باشديا نسبت به سرما و گرما هيچ گونه پاسخدهي حسي نداشته باشد،اما در زمان ديگر نسبت به همين عوامل عكس العملي بسيار شديد نشان دهد.

پنج:الگوهاي غير عادي كاركرد ذهني

فرد اتيستيك ممكن است توانايي هاي پيشرفته اي (به معني استفاده از اشيا به صورت مناسب در رابطه با كاركرد آنها)در مسايلي چون نقاشي،موسيقي،محاسبات رياضي يا به ياد سپاري مسايل بدون توجه به اهميت يا بود و نبود آن داشته باشد.

از طرف ديگر،غالب افراد اتيستيك درجات مختلفي در عقب ماندگي ذهني دارند،و تنها 20 درصد آنها داراي هوش معمولي يا بيش از معمولي هستند.اين آميزش درجات مختلف هوشي در اتيزم،آن را بسيار پيچيده مي سازد.

شش:محدوديت آشكار در فعاليت ها و علايق

فرد اتيستيك ممكن است مكرر و تكراري بدني داشته باشد،حركاتي مانند تكان ممتد دست،تكان هاي مار پيچي،چرخيدن و جنبيدن بصورت تكرار يك حركت. فرد ممكن است اين تكرار را در طي كردن چند باره ي يك مسير،پوشيدن لباس تنها به يك صورت يا انجام برنامه ي روزانه ي ثابت(تكراري) يا چيز هاي ديگر نيز نشان دهد.شايان ذكر است كه اگر تغييري در اين روال عادي و تكراري رخ دهد،كودك غالبا دچار اضطراب و پريشاني .


مشخصات زبانی اتیسم چيستند؟

علائم و نشانه هاي اُتيسم ممكن است در زمان نوزادي بروز كنند و شايد هم اين اتفاق نيافتد ولي نشانه هاي اين بيماري حتماً بين 24 ماهگي الی۳ سالگي خود را نشان خواهند داد . يك دكتر متخصص بايستي يك سري سئوالات مشخص و دقيقي در رابطه با چگونگي رشد جسمي و ذهني كودك تهيه كرده و جواب آنها را از طريق والدين و مشاهدات دقيق بدست آورد .انجمن ملي پرورش و سلامت كودكان در آمريكا اين پنج سئوال اوليه را براي يك معاينه از كودك اُتيستيك تهيه كرده است:

الف)آيا كودك شما تا قبل از 12 ماهگي صدا سازي و نجوا داشته است ؟
ب ) تا قبل از 12 ماهگي آيا كودك شما از اشاره ، اَداها و يا گرفتن دست ديگران و همينطور باي باي كردن استفاده كرده است ؟
پ )آيا كودك شما تا قبل از 16 ماهگي از كلمات تنها استفاده كرده است ؟
ت ) آيا كودك تا قبل از 24 ماهگي از تركيب دو كلمه استفاده كرده است ؟
ج ) آيا كودك هيچ كدام از مهارتهاي كلامي و اجتماعي خود را از دست داده است ؟

در صورت جواب منفي به چهار سئوال اول و جواب مثبت به سئوال آخر احتمال وجود اُتيسم در كودك داده مي شود . البته باز هم يادآور مي شويم كه براي تشخيص قطعي نياز به بررسي هاي بسيار دقيق و جامعي مي باشد كه بايد توسط افراد متخصص و آگاه صورت بگيرد .براي يك بررسي دقيق و كامل يك كودك مظنون به اُتيسم بايستي توسط متخصص متخصص اعصاب ، متخصص گفتار درماني و ساير متخصصين در زمينه اُتيسم معاينه شود. 


روش اِي بي اِي

Applied Behavior Analysis

بسياري از روشهاي درماني كودكان اُتيستيك بر پايه اصول اين روش تهيه شده اند. اصل مهم اين روش اين است كه رفتارهائي كه مورد تشويق قرار بگيرند احتمال تكرار و افزايش خواهند داشت و رفتارهائي كه مورد توجه قرار نگيرند احتمال حذف شدن آنها وجود دارد .اگر چه اِي بي اِي يك تئوري مي باشد ولي بسياري از مردم از اين اصطلاح براي روشهائي كه با اين اصل كار مي كنند استفاده مي كنند . دو روش مهمي كه بر پايه اين اصل وجود دارند روش آموزش جزء به جزء و لوواس مي باشند .

در روش آموزش جزء به جزء و روش لوواس هر تمريني كه به كودك داده مي شود شامل يك دستور به كودك ، يك عمل از طرف كودك و يك عكس العمل از طرف درمانگر مي باشد .اين روش علاوه بر تصحيح رفتارهاي كودك شامل آموزش مهارتهاي جديد نيز از قبيل مهارتهاي اوليه مانند خوابيدن و لباس پوشيدن تا مهارتهاي پيشرفته مانند برخوردهاي صحيح اجتماعي مي باشد . اين روش ، روشي بسيار دقيق و كامل است .در اين روش معمولاً كودك بين 30 تا 40 ساعت در هفته به صورت انفرادي با درمانگر دوره ديده كار مي كند . هر كار و مهارت جديد به اجزاء كوچكتري تقسيم مي شود . هرگاه كار خواسته شده ازكودك به درستي انجام شود ، كودك مورد تشويق قرار مي گيرد تا در كودك انگيزه تكرار آن و فرمانبري بيشتر شود . اين روش با مخالفت هائي نيز روبرو شده است . برخي از متخصصين معتقدند كه اين روش به احساسات كودك لطمه مي زند و مدت زمان آموزش آن در طول هفته تأثيرات ناخوشايندي بر خانواده ميگذارد. به هر حال آمار و ارقام و تجربه نشان داده است كه تكنيكهاي اِي بي اِي نتايج مثبت و با ثباتي بر روي كودكان اُتيستيك داشته است .


PECS سیستم برقراری ارتباط از طریق تبادل تصویر

Pecs در سال 1985به عنوان یک دوره آموزش متناوب که به کودکان وبزرگسالان اتیستیک وگروهی دیگر که مشکل ارتباطی دارند اجازه داد تا شروع کننده ارتباط باشند،ایجاد شد.
این روش بر ارتباط و آموزش معنادارتاکید دارد،چون معتقدند که یک چیز معنادار در فرد انگیزه وجود می آورد
یکی از سردمداران این نظریه باندی میباشد که شیوه هرم آموزش را مطرح کرد.

این هرم درپایه شامل:
 ١.مشوق های قوی
 ٢.ارتباط معنادار اجتماعی
 ۳.مشوق های قوی
 ۴.جلوگیری از رفتارهای نابهنجار
 

وابعادهرم شامل:
 ١.تعمیم
 ٢.استراتژی های آموزشی
 ۳.طراحی آموزش موثر
 ۴.کاهش و اصلاح اشتباها ت
 

اساس آموزش در PECS ابعاد این هرم می باشد. هدف از آموزش در این روش استقلال و زندگی مستقل می باشد. PECS دارای ۶فاز می باشد:

فاز١: کودک یاد می گیرد ارتباط درست را از طریق تبادل تصویری که دارای بالاترین ارزش تشویقی برا یش می باشد،بر قرار کند. هدف اصلی دراین فاز آموزش تقاضا می باشد.

فاز۲: کودک یاد می گیرد در ارتباط اصرار کند.تا اینکه به جستجوی فعالانه تصاویر رفته و سپس به سمت شخصی(مربی) برای برآورده شدن خاصه خود حرکت کند.هد ف ازاین فاز آموزش اصرار به کودک می باشد.

فاز۳: کودک یاد می گیردکه به منظور انتخاب تصویری که نشاندهنده تمایل بیشترش به آن می باشد،بین تصاویر تمایز غائل شود.هدف از این فاز آموزش تشخیص وتمیز می باشد.

فاز۴: کودک یاد می گیرد از ساختار جمله برای بیان در خواست خود به صورت( من... می خواهم) استفاده کند.

فاز۵: کودک یاد می گیرد به سئوال( چه چیزی را می خواهی؟) پاسخ دهد.

فاز۶: کودک یاد می گیرد در مورد چیزهایی که در اطرافش می باشد به صورت خود مختار اظهار نظر کرده و به سئوالات پاسخ دهد.

با ید توجه داشت که دراوایل این روش( فازهای اولیه) علاوه بر مربی وکودک، کمک مربی نیز حضور دارد.و خانواده نیز در تمام این مراحل باید همکاریهای لازم را داشته باشد.


برنامه ی آموزشی سان-رایز

 این برنامه از سال 1983 تهیه شد. این برنامه ی خانگی را در اختیار صد ها خانواده ی دیگر و حتی افراد حرفه ای درمانگر اتیزم در سراسر دنیا قرار داده اند.

در روش سان-رایز،«والدین» درمانگران اصلی و شکل دهنده به برنامه ی آموزشی هستند. در این برنامه به والدین آموخته می شود که به کودک خود عشق بورزند،به او احترام بگذارند و او را «آنچنان که هست» بپذیرند، تا از طریق این پذیرش کودک خود را به برقراری رابطه ای دو جانبه در محیط آرامش بخش خانه تشویق کنند.
تعلیم و آموزش این برنامه در «مرکز درمانی اتیزم امریکا» در شفیلد و ماساچوست همانند دیگر مراکز آموزشی خارج از امریکا صورت می گیرد.
این برنامه مشتمل بر سه بخش است:
1- شروع برنامه ی آموزشی
سان-رایز : شامل یک دوره ی آموزشی به مدت یک هفته برای والدین و درمانگران. آنان در این دوره ی کوتاه مراحل اساسی و روش های لازم برای انجام برنامه ی آموزشی
سان-رایز را فرا می گیرند.گذراندن این دوره پیش نیاز مراحل بعدی است.
2- اجرای برنامه ی آموزشی
سان-رایز به طور پیشرفته :این مرحله نیز در طول یک هفته انجام می شود و به معرفی روش های خاص و چالش های تجربه شده در برنامه های آموزشی خانگی مختلف می پردازد.
همچنین در طول این مرحله،مربیان به تقویت روحیه و توان والدین می پردازند و آنان را در برنامه ریزی ویافتن اهداف مشخص برای کودکشان یاری می دهند. م
3- اجرای متمرکز و قسمت اصلی برنامه ی آموزشی
سان-رایز: این مرحله مهمترین قسمت برنامه است که در طول یک هفته انجام گرفته و علاوه بر والدین شامل فرزندانشان نیز می شود.مربیان برنامه آموزشی، هشت ساعت در روز به آموزش کودک می پردازند و همچنین با استفاده از یافته های خود در هنگام آموزش کودک ،به راهنمایی والدین او برای دستیابی به اهداف تعیین شده برای کودک مشغول می شوند.
علاوه بر آنچه ذکر شد،موسسه ی
سان – رایز به انجام مشاوره ی تلفنی و آموزش از طریق نوار ویدئویی نیز می پردازد تا بدین وسیله برای والدین و مربیان،حداکثر بازده در کار با کودکان اتیستیک را فراهم کند.

http://www.sonrise@option.org/ اطلاعات بیشتر در مورد برنامه ی آموزشی سان-رایز:

1-877-766-7473 داخل امریکا :

001-413-229-2100 خارج از امریکا :

 


 

تحقیقات دانشمندان در موسسه تحقیقاتی اوتیسم نشان می دهد که دیدن کارتون نقش مهمی در بهبودی کودکان اوتیسم دارد.
 همانطور که میدانیم کودکان اوتیسم در درک و تشخیص حالات چهره ی افراد دچار مشکل هستند، ثابت شده که دیدن کارتون به این کودکان کمک می کند تا هیجانات طبیعی را یاد بگیرند. در این تحقیق از کارتون هایی با شخصیت های غیر انسانی که چهره ی انسانی دارند استفاده شده و یک نفر راوی داستان را نقل می کند تا به کودک در درک هیجانات انسانی کمک نماید. او شیوه ی بیان صورت و احساسات شخصیت های داستانی را برای کودکان توضیح می دهد. دکتر سیمون بارون سرپرست مؤسسه تحقیقات اوتیسم در دانشگاه کمبریج، معتقد است کارتون های متحرک نقش مهمی در درمان بیماران اوتیسم دارند و باعث می شوند کودکان به ترسشان از نگاه کردن به چهره دیگران غلبه کنند و نحوه ی بیان احساسات را بیاموزند.
دنیس مورفی 6 ساله از افرادی بود که در این تحقیق شرکت داشت، با توجه به علاقه ی زیاد او به ماشین و قطار، شخصیت های کارتونی که برای او ساخته شد ماشین و قطارهایی با چهره ی یک انسان بودند.  از دنیس خواسته شد به مدت 4 هفته روزی 15 دقیقه کارتون تماشا کند. در هر دوره ی 15 دقیقه ای حالت هیجانی جدیدی (مثل خوشحالی، ناراحتی، عصبانیت، ترس، مهربانی و ... ) به کودک معرفی می شود و از کودک خواسته می شود این حالات را نشان دهد. در انتهای مطالعه مشخص شد که توانایی این کودکان برای تشخیص و بروز هیجانات و احساسات تا 52درصد بهبود یافت.

 


درمانهاي رژيمي و داروئي

از آنجائي كه اُتيسم يك طيف از بيماريهاي مشابه است نمي توان گفت كه يك درمان خاص براي همه اين طيف مي تواند مؤثر باشد . ولي به هر حال متخصصين و خانواده ها به اين نتيجه رسيده اند كه با استفاده از چند روش درماني و يا تركيبي از آنها مي توان به كودكان اُتيستيك كمك كرد تا رفتارهاي اختلالي آنها بهتر شده و عملكرد كلّي آنها پيشرفت كند . اين تركيب درماني مي تواند تركيبي از روشهاي روانشناسي و داروئي باشد . تاكنون داروئي يافت نشده است كه از بروز اُتيسم جلوگيري كند و يا اينكه آنرا درمان كند ولي متخصصين و خانواده ها به تجربه دريافته اند كه بعضي از داروهاي استفاده شده در بيماري هاي ديگر ، در بهبود بعضي از اختلالات اُتيسم مؤثر مي باشند . همچنين مشاهده شده است كه تغييرات رژيم غذائي و افزودن برخي ويتامين ها و موادمعدني مي تواند در بهبود برخي از اختلالات اُتيسم مؤثر باشد .در طي ده سال گذشته تحقيقات زيادي در اين مورد انجام شده كه نتايج برخي از آنها حاكي از اين است كه افزودن برخي ويتامين ها مانند ب6 و ب12 و همچنين حذف برخي مواد مانند گلوتن و كازئين از رژيم غذائي كودك مي تواند در بهبود عملكرد سيستم گوارشي ، آلرژي ها و رفتارهاي كودك تأثير مثبت داشته باشد . البته تمامي تحقيقات و بررسي ها اين مطلب را به صورت علمي و قطعي ثابت نمي كنند .

     تعدادي از داروهاي بيماريهاي ديگر وجود دارند كه در مورد بعضي از كودكان اُتيستيك اثرات مثبت نشان داده اند.اين داروها معمولاً در درمان بيش فعّالي ، اختلالات توجه ، و نگراني در كودكان اُتيستيك مؤثر بوده اند . در اصل مي توان گفت هدف از استفاده دارو در كودكان اُتيستيك ، كاهش رفتارهاي اختلالي در جهت استفاده بهتر و بيشتر كودك از جلسات درماني مي باشد . سعي كنيد در صورتي كه متخصصين براي كودك شما دارو تجويز مي كنند اين سئوالات را از آنها بپرسيد : آيا اين دارو اثرات جانبي در كودك خواهند داشت ؟ چه مقدار در طي روز بايد استفاده شود ؟ به چه نحو بايد استعمال شود ؟ در دراز مدت چه تأثيراتي خواهد داشت ؟ چه كسي و چگونه تأثيرات اين دارو را در كودك بررسي خواهد كرد ؟آيا آزمايشات بخصوصي را قبل از استفاده اين دارو بايد انجام داد ؟ آيا استفاده اين دارو هم زمان با ساير داروها و ويتامين ها مشكلي نخواهد داشت ؟


 به هر حال به خاطر داشته باشيد كه استفاده از هر داروئي براي كودكان اُتيستيك بايد حتماً زير نظر متخصص انجام شده و اثرات آن به دقت تحت بررسي باشد .

 شايد بتوان گفت يكي از بيشترين ويتامين هاي استفاده شده براي كودكان اُتيستيك ، ويتامين ب مي باشد .اين ويتامين در ساختن آنزيمهائي كه مغز براي فعّاليت خود به آنها احتياج دارد مؤثر است .در 18 تحقيقي كه در مورد اين ويتامين انجام شده است نشان داده شده است كه حدود نيمي از كودكاني كه اين ويتامين در رژيم غذائي آنها بيشتر شده بود ، تأثيرات مثبتي در آنها به وجود آمده بود كه اين تأثيرات شامل بهبود رفتار ، بهبود تماس چشمي ، توجه بيشتر ، و افزايش توانائي يادگيري در اين كودكان بود. در بعضي از كودكان ، روغن جگر ماهي كه حاوي مقادير فراواني ويتامبن هاي آ و د مي باشد تأثيرات خوبي در افزايش تماس چشمي و بهبود رفتاري داشته است . ويتامين ث نيز در عملكرد بهتر مغز تأثير دارد و استفاده آن در برخي از كودكان اثرات مثبت داشته است . در صورتي كه قصد استفاده از ويتامين ها را براي كودك خود داشتيد مي بايست حتماً با دكتر متخصص كودك خود مشورت نمائيد و در صورت لزوم آزمايشاتي را انجام دهيد تا مطمئن شويد استفاده بيش از حد معمول اين ويتامين ها اثرات جانبي و مخرب بر روي كودك شما نخواهد داشت . برخي از كودكان اُتيستيك در مورد بعضي از موادغذائي حساسيت هائي از خود نشان مي دهند و حتي ممكن است در مورد آن آلرژي نيز پيدا كنند . ممكن است اين حساسيت ها و آلرژي به صورت رفتارهاي اختلالي در كودك بروز كنند .گزارشهاي فراواني از والدين و متخصصين وجود دارند كه حاكي از آن است كه حذف اين مواد غذائي از رژيم غذائي كودك باعث پيشرفت چشمگير و بهبود رفتاري شده است . در برخي از كودكان اُتيستيك مشاهده شده است كه پروتئين هائي نظير گلوتن و كازئين به خوبي شكسته نمي شوند و باعث بروز مشكلاتي در كودك مي شوند .حذف اين پروتئينها در اين كودكان مي تواند به رفع اختلالت گوارشي در آنها كمك كند و در نتيجه رفتارهاي اختلالي ناشي از آن نيز رفع مي گردند . گلوتن در غلات و كازئين در لبنيات وجود دارند . بايد توجه داشت كه در صورت وجود اين مشكل در كودك شما ، نبايد غلات و لبنيات به يكباره از رژيم غذائي كودك حذف شوند زيرا ممكن است اين قطع ناگهاني خود باعث بروز مشكلات ديگري شود . براي اين منظور بهتر است با يك متخصص تغذيه مشورت شود تا نحوه حذف اين مواد و تغيير مناسب رژيم غذائي به شما آموزش داده شود .


تحقيقات نشان مي دهد،بيماران مبتلا به اوتيسم قادر به خواب ديدن در روز نيستند.
دكتر سيامك جوهري متخصص اختلالات خواب در گفتگو با باشگاه خبرنگاران افزود: درصد هوشياري افراد مبتلا به اوتيسم بر خلاف افراد طبيعي در طول روز دائماً در سطح بالايي قرار دارد،بر همين اساس روند خوابيدن و خواب ديدن در آنها بسيار ضعيف صورت مي گيرد.
وي تصريح كرد:سه منطقه اساسي در مغز كه مسئول رويا ديدن هستند، يعني ناحيه فروشال، قشر مغز و منطقه اي موسوم به Precuneus در افرادي كه دچار اوتيسم هستند عملكرد مناسبي ندارند.
وي يادآور شد:

از آنجا كه مناطق ياد شده در درك و فهم نيز نقش بسزايي دارند مي توان نتيجه گرفت ميزان مهم و برداشت اين بيماران از حوادث محيط تا اندازه اي كمتر از افراد طبيعي است.


 

دانشمندان آمريكايي با استفاده از يك رويكرد آماري مناطقي از دي.ان.آ را كشف كرده‌اند كه به نظر مي‌رسد با ابتلا به اختلالات طيف اوتيسم ارتباط دارد.

به گزارش پايگاه اينترنتي ساينس ديلي، محققان در "دانشكده پزشكي دانشگاه واشنگتن" در سنت لوييس و "دانشگاه كاليفرنيا- لوس آنجلس" دو منطقه از دي.ان.آ را كه با اوتيسم ارتباط داشت، كشف كردند.

نسبت به گروه‌هاي پرشماري كه معمولا در تحقيقات براي ژن‌هاي اوتيسم مورد مطالعه قرار مي‌گيرند، اين بار محققان اين دي.ان.آ مشكوك را در گروه بسيار كوچكتري از افراد مورد مطالعه پيدا كردند.

دكتر "جان كنستانتينو" از دانشگاه واشنگتن كه در اين مطالعه شركت داشت گفت، در تحقيق قبلي چند منطقه از دي.ان.اي كه با اوتيسم ارتباط داشت، جدا شد اما تعداد بسيار اندكي از اين مطالعات تكرار شده‌اند بنابراين تاكنون هيچ ژن اوتيسم مشخصي تشخيص داده نشده است.

كنستانتينو گفت، در مطالعات قديمي‌تر از چيزي كه طرح "خواهران و برادران مبتلا" خوانده مي‌شود، استفاده شده است.

اين طرح در خواهر و برادران مبتلا به اوتيسم به دنبال نشانگرهاي ژنتيك مي‌گردد.

وي افزود، اين رويكرد در اختلالات تك ژني موثر بود اما اوتيسم بيماري پيچيده‌ايست كه احتمالا ژن‌هاي بسياري در آن نقش دارند و نقش هر يك از آنها بسيار اندك است. به اين ترتيب، زمانيكه ژن‌هاي بسياري در كار باشند يافتن نشانگرهاي ژنتيك دشوارتر است.

اين مطالعه در شماره آوريل مجله آمريكايي "روانپزشكي " منتشر شده است.  



به گفته پزشكان وجود تلفن‌هاي همراه و ساير دستگاه‌هاي متكي به فناوري بي سيم به دليل ايجاد تراكم ميدان‌هاي مغناطيسي در فضا، شيوه بيماري اوتيسم را در ميان كودكان افزايش داده است.
به گزارش سلامت نیوزبه نقل از پايگاه خبري رويترز؛ پژوهشگران معتقدند افزايش روز افزون استفاده از دستگاه‌هاي فناوري بي سيم نظير تلفن‌هاي همراه، تراكم ميدان‌هاي مغناطيسي را در بدن بيماران افزايش مي‌دهد كه به دنبال آن تاثير ميدان مغناطيسي بر مغز افراد افزايش استرس و تنش‌هاي روحي است.
بنابراين گزارش و به گفته پزشكان جريان‌هاي الكتريكي و ميدان‌هاي مغناطيسي بر روي مغز آثار منفي دارد كه بروز اوتيسم يكي از عوارض ناشناخته آن است.
يادآور مي‌شود؛ هم اكنون از هر 15 كودك در آمريكا يك نفر به اوتيسم مبتلا است به طوري كه اين رقم تا قبل از ورود تلفن‌هاي همراه و رايانه‌ها به زندگي افراد، سال 1970 نسبت 1 به 100 داشت.
 


 

برای آنکه بهترین سرویس را به یک کودک مبتلا به اوتیسم ارایه دهیم باید به موارد ذیل توجه نماییم:

 

۱ـ کودک ما حتما" باید توسط یک متخصص روانپزشکی اطفال و یک متخصص مغز و اعصاب اطفال ویزیت شود.

۲ـ به طور فشرده و ترجیحا" هر روز تحت خدمات گفتار درمانی قرار گیرد.

۳ـ لازم است والدین و مربی کودک روشهای مناسب تقویت مهارتهای ارتباطی کودک را از طریق مطالعه کتابهای مرتبط و یا بوسیله جلسات مشاوره ای که گفتاردرمانگر کودک برگزار میکند فرا بگیرند.

۴ـارزیابی وضعیت حسی ـ حرکتی کودک بوسیله کارشناسان کاردرمانی صورت پذیرد و در صورت لزوم جلسات کاردرمانی ذهنی کودک به طور منسجم برگزار گردد.


 

تحقیقات نشان می دهد اندازه مغز در بروز بیماری اوتیسم موثر است.  

به نقل از مجله General Psychiatry، گروهی ازدانشمندان دانشگاه سن فرانسیسکو با انجام تحقیقات بالینی بر روی کودکانی که مبتلا به بیماری اوتیسم بوده اند دریافتند، بزرگ بودن حجم مغز در این کودکان امری عادی است. یک سری تحقیقات دیگر همچنین نتایج عکس داشت. دانشمندان با اندازه گیری دور سر کودکانی که مبتلا به اوتیسم بودند و مقایسه آن با هنگام تولد دریافتند این سری از کودکان حجم مغز کمتری پیدا کرده اند. نتایج بالینی مقایسه این دو سری تحقیقات نشان می دهد بیماری اوتیسم دو مرحله را در مبتلایان به وجود می آورد که طی مرحله اول که حدود یک تا دو ماهگی رخ می دهد مغز کوچکتر شده و در 6 تا 14 ماهگی به طور غیرعادی بزرگتر می شود. از این رو اندازه گیری حجم سر در این دوران کمک بسزایی در تشخیص بیماری اوتیسم خواهد کرد.


 

   قسمتی از آنچه که می توانید در این پایگاه اطلاع رسانی مشاهده کنید :  

  • رشد طبیعی گفتار و زبان در کودک

  • مبانی گفتار درمانی

  • اوتیسم و اختلالات نافذ رشد

  • اتیسم و ارتباط ...

  • اوتیسم و اختلالات خواندن و ...

  • اوتیسم1

  • اوتیسم2

  • اوتیسم و ARM

  • ریتالین و ...

  • دارو های سم زدا در اتیسم (جهت اطلاع از آخرین ...)

  • اوتیسم3

  •  تازه های اوتیسم4

  • عوامل موثر در تولید گفتار  و دستگاههای مربوطه

  • گفتار درمانی چیست ؟

  • گفتاردرمانی و اوتیسم

  • گفتاردرمانی و آفازی

  • ماهیت آفازی

  • گفتار درمانی و هیپوکامپ و حافظه

  • یادگیری و هیپوکامپ

  • ویژگیهای گفتار طبیعی

  • ارزیابی و تشخیص در بیماری شناسی گفتارقسمت اول

  • درمان اختلالات گفتاری 1

  • آفازی شناسی و گفتار

  • آفازی  کودک و بزر گسالان

  • آفازی کودک

  • آتاکسی و گفتار

  • آپراکسی  کودک

  • آپراکسی در گفتار

  • پراکسیا

  • دیز آرتری

  • اختلال در آواسازی و تولید گفتار در ضایعات مخچه ای

  • بیش فعالی و تغذیه 1

  • بیش فعالی و تغذیه 2

  • بیش فعالی و تغذیه 3

  • بیش فعالی و مواد افزودنی

  • از بیش فعالی تا اوتیسم

  • ناتوانی رشدی و انواع آن

  •  شکاف کام و لب و ...

  • ترمیم و نو توانی حنجره و .

  • ترمیم و نو توانی حنجره 2

  • بیماری شناسی اختلالات گفتار (صوت -اختلالات آن )

  • آفازی بزر گسالان و سکته و ...

  • حافظه و سکته مغزی

  • سکته مغزی و توانبخشی

  • فلج مغزی(1)

  • فلج مغزی (2)

  • ایجاد هماهنگی دست و پا در فلج مغزی

  • والدین بچه های فلج مغزی

  • اختلال در خواندن و نوشتن

  • اختلالات یاد گیری

  • ناتوانی یاد گیری

  • ضعف و نا توانی در خواندن

  • زبان و اختلالات یادگیری

  • صرع

  • گنگی انتخابی

  • وسایل کمک شنیداری

  • سندرم لاندو - کلفنر

  • سرطان حنجره

  • حنجره و ...

  • عوامل موثر بر رشد و نمو  کودک

  • بدو تولد و تکامل حرکتی

  • روند تکامل کودک

  • ید و مواد معدنی ...بر تکامل

  • کودک و ...

  • رشد و نمو کودک

  • اسکلروز متعدد و توانبخشی

  • سرطان دهان و ...

  • گفتار درمانی و سرطان دهان و .

  • تومورهای خوش خیم دهان

  • حرکات چینهای صوتی و ..

  • پارکینسون و گفتاردرمانی

  • آلزایمر و توانبخشی 

  • فنیل کتو نوریا و پیشگیری

  • رفلکسها و حرکات کودکان

  • ارتباطات و گفتار

  • نحوه شکل گیری مغز

  • بلع و اختلال بلع (دیسفاژی)

  • بلع و اختلالات بلع

  • فیزیولوژی بلع در افراد بالغ

  • تای ساکس

  • نشانگان مفصل گیجگاهی

  • گلوسیت

  • عمل جراحی برداشتن لوزه

  • دندان قروچه در کودکان

  • توکسو پلاسموز

  • درد عصب سه قلو

  • اعصاب سمپاتیک و پارا سمپاتیک

  • لکنت زبان

  • لکنت1

  • لکنت2

  • درمان لکنت1

  • درمان لکنت2

  • ناروانی گفتار (لکنت)

  • تسهیل کننده گفتار ( لکنت شکن)

  • تسهیل کننده گفتار در افراد لکنتی

  • آسیب به سر

  • نا شنوایی

  • تربیت شنوایی

  • اختلال در پردازش شنوایی

  • شنوایی شناسی

  • بروکا

  • کاشت حلزون

  • ناتوانی رشدی

  • حافظه و ..

  • زردی و ...

  • پیش گیری از سندرم داون و معلولیت

  • کم توانی ذهنی

  • سندرم داون

  • گزارشی از آموزش و پرورش1

  • گزارشی از آموزش و پرورش 2

  • تغییرات ویژگیهای کودک

  • روانشناسی زبان

  • ادامه مطالب

     

      دستگاه ادراری

    اندامهای تناسلی

    روشهای جلوگیری از بارداری

    افسردگی پس از زایمان

    حاملگی خارج رحم

    تخمدان پلی کیستیک

    دیسمنوره یا قاعدگی دردناک

    درمان هورمونی در یائسگی

    تمایلات و غرایز جنسی

    آمیزش جنسی در اسلام

    نا توانی جنسی در مردان بیماریهای جنسی

    انواع ناتوانی جنسی

    اختلالات جنسی

    دانستنیهای جنسی

    درد در هنگام مقاربت

    مقاربت در حاملگی

    اعتیاد به آمیزش

    سیفلیس

    سوزاک

    سپسیس

    بیماریهای مقاربتی

    انواع بیماریهای جنسی

    شب زفاف

    ادامه مطالب


       برگشت به صفحه قبلی                                       برگشت به صفحه اصلی                                           صفحه بعدی