عامل موثر بر رشد و نمو کودک وبیماریهای کودک

پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر ارائه دهنده کاملترین و جامع ترین اطلاعات توانبخشی گفتار درمانی کاردرمانی فیزیو تراپی اپتومتری شنوایی سنجی ارتوپدی فنی

مدیریت سایت : سیاوش عطایی آسیب شناس گفتار و زبان همراه : 09121623463

عامل موثر بر رشد و نمو

عوامل ژنتيكي بر رشد و تكامل و به ويژه قد، وزن، تكامل اجتماعي و عقلاني و شخصيت موثر هستند.

ب ) سن

ميزان رشد در زندگي جنيني از هر زمان ديگري بيشتر است. در سال اول زندگي نيز ميزان رشد زياد مي‌باشد و بعد از آن به هنگام بلوغ افزايش مي‌يابد.

در حدود ده تا يازده سالگي قد و وزن دختران ناگهان افزايش مي‌يابد. اين رشد مربوط به دوران بلوغ است. در پسران جهش رشد كمي ديرتر يعني در دوازده تا سيزده سالگي است.

وضعيت تغذيه پيش از زايمان و پس از آن بر رشد و تكامل اثر مي‌گذارد و در واقع تاخير رشد از نشانه هاي سوء تغذيه است هنگامي كه وضع تغذيه كودك بهبود يابد وزن و قد او شروع به رشد مي‌كند.

برخورداري از نور آفتاب، تغذيه خوب، روشنايي و تهويه نيز بر رشد و تكامل اثر مي‌گذارد.

و ) عوامل روانشناختي

عشق، تمايل به مراقبت و روابط مناسب بين والدين و كودك بر تكامل اجتماعي، عاطفي و هوشي كودكان اثر گذار است.

بعضي عفونت هاي مادر در دوران بارداري (مانند سرخجه و سيفيليس) بر رشد درون رحمي جنين اثر مي‌گذارد. عفونت هاي پس از زايمان (مانند اسهال و سرخك) رشد و تكامل كودك را به خصوص اگر سوء تغذيه هم در كار باشد كُند مي‌كند. انگل هاي روده اي با خوردن مقدار قابل ملاحظه اي از مواد غذايي كودك مانع رشد و تكامل او مي‌شود.

سطح زندگي خانواده يك عامل مهم است. كودكان خانواده هاي مرفه، وزن و قد بيشتري دارند. عوامل اقتصادي با سطح زندگي و وضع تغذيه مردم بستگي دارد.

مرتبه تولد كودك، فاصله بين تولد در كودكان، وزن هنگام تولد، چندقلويي، سطح سواد پدران و مادران

تكامل شخصي ـ اجتماعي	تكامل تطبيقي	تكامل كلامي	تكامل حركتي	سن
به مادر نگاه مي‌كند و لبخند مي‌ زند				8-6 هفتگي
			راست نگه داشتن سر	سه ماهگي
مادرش را مي‌شناسد	سعي مي‌كند به اشياء دست يابد	گوش فرا مي‌دهد	با كمك مي‌نشيند	5-4 ماهگي
از قايم باشك لذت مي‌برد	اشياء را از اين دست به آن دست مي‌كند	از خود سروصدا در مي‌آورد	بدون كمك براي مدت كوتاهي مي‌نشيند	8-6 ماهگي
از بيگانه ها غريبي مي‌كند	اشياء را رها مي‌كند	صداهاي بيشتري از خود در مي‌آورد	سينه خيز مي‌رود	10-9 ماهگي
	براي بلند كردن اشياء از شست و انگشت نشانه استفاده مي‌كند	نخستين كلمات را بر زبان جاري مي‌كند	بدون كمك مي‌ايستد	11-10 ماهگي
	مي‌تواند دو مكعب را روي هم بگذارد	كلمات مامان و بابا را با درك معني به كار ميبرد	با قدم هاي گشاد راه مي‌رود	14-12 ماهگي
دستورات دو مرحله اي را مي‌فهمد	اشيائي مانند تيله را مي‌تواند از داخل شيشه مربا خوري، خارج كند	كلمات را به هم وصل مي‌كند	با قدم هاي عادي راه مي‌رود و حتي مي‌دود	21-18 ماهگي
نياز به توالت را خبر مي‌كند	مي‌تواند ستوني با 7-6 مكعب درست كند	جملات كوتاه بر زبان مي‌آورد	مي دود	24 ماهگي

هر مرحله تكامل كودك، نوعي تحول و نقطه عطفي در رشد و تكامل اوست. اين تحول ها را با توجه به كسب مهارت ها يا اعمال تازه تعيين مي‌كنند و علاوه بر رشد بدني شامل تكامل عقلي و اجتماعي نيز مي‌شود. نشانه هاي مراحل تكامل كودك در جدول شماره 1 آمده است:

طيف تظاهرات رشد و نمو جسمي از سطح مولكولي مثل فعاليت آنزيم ها، در فرايند تمايزات سلولي جنين، تا تغييرات متابوليك و جسمي همراه بلوغ، متغير است. فرايند رشد از هنگام زايمان تا سن بيست سالگي را مي‌توان در نموداري داراي سه منحني (شكل شماره يك) نشان داد. همانگونه كه در اين منحني مشاهده مي‌شود رشد مغز در سنين پيش از دبستان چشمگير است و رشد اندام هاي تناسلي در سنين بلوغ.

براي قضاوت در مورد رشد مناسب كودكان لازم است معيارهايي براي سنجش اين رشد داشته باشيم. اندازه گيري وزن، قد و دور سر مي‌تواند در اين مورد كمك كننده باشند. تركيب هر يك از اين ها با سن يا قد شاخص هايي را مي‌سازند كه شاخص هاي تن سنجي ناميده مي‌شوند.

وزن از شاخص هاي مهم رشد و تكامل بدني است و ضمنا ساده ترين و درعين حال از بهترين شاخص هاي رشد به حساب مي‌آيد. وزن 95% نوزادان ترم 6/4ـ5/2 كيلوگرم و به طور متوسط 4/3 كيلوگرم مي‌باشد. معمولا پسران كمي از دختران سنگين تر هستند. در 5 ماهگي وزن نوزاد حدود دو برابر، و در دو سالگي 4 برابر وزن تولد خواهد بود و از آن به بعد سرعت افزايش وزن، كمتر خواهد شد و به حدود سالي 5/2 كيلوگرم محدود مي‌شود. نوزادان در روزهاي اول زندگي به طور متوسط 6% و گاهي تا 10% وزن خود را از دست مي‌دهند كه اين كاهش وزن بعد از دو هفته جبران مي‌شود.

در زمان بلوغ يعني در حدود سن 11ـ10 سالگي براي دختران و 13ـ12 سالگي براي پسران، وزن به طور ناگهاني افزايش مي‌يابد و در هر دو جنس نزديك به دو سال جهش وزني به درازا مي‌كشد. نحوه محاسبه قد و وزن متناسب با سن متوسط شيرخواران و كودكان طبيعي در جدول شماره 2 آمده است.

جدول 2 ـ نحوه محاسبه وزن و قد متناسب با سن متوسط شيرخواران و كودكان طبيعي

پوند	كيلوگرم	وزن
7	25/3	هنگام تولد
11 + سن به ماه	9 + سن به ماه 2	12ـ3 ماهگي
17 + 5 X سن به سال	8 + 2 X سن به سال	6ـ1 سالگي
5 + 7 X سن به سال	5ـ7 X سن به سال 2	12ـ7 سالگي
اينچ	سانتي متر	قد
20	50	هنگام تولد
30	75	در يك سالگي
30 + 5/2 X سن به سال	77 + 6 X سن به سال	12ـ2 سالگي

قد يا طول بدن شاخص ديگري براي اندازه گيري رشد است. قد نوزادان در بدو تولد 55ـ45 سانتي متر و به طور متوسط 50 سانتي متر مي‌باشد و تا يك سالگي به حدود 5/1 برابر قد در هنگام تولد خواهد رسيد و در حوالي 4 سالگي 2 برابر قد زمان تولد خواهد شد. نحوه محاسبه قد و سن متوسط شيرخواران و كودكان طبيعي در جدول شماره 2 آمده است.

افزايش دور سر در سال هاي اول زندگي به علت رشد سريع تر مغز در اين سال ها با شتاب بيشتري روبرو است. در هنگام تولد، دور سر بين 2/37ـ6/32 و به طور متوسط 35 سانتي متر است. در شش ماه اول بعد از تولد دور سر 10ـ8 سانتي متر اضافه مي‌شود و به طور متوسط به 44 سانتي متر مي‌رسد. در شش ماه دوم تولد دور سر حدود 3 سانتي متر افزايش مي‌يابد و به طور متوسط به 47 سانتي متر مي‌رسد. دور سر فرد بالغ حدود 54 سانتي متر است. ميانه اندازه دور سر در شيرخواران و كودكان در جدول شماره 3 آمده است.

جدول 3 ـ ميانه اندازه دور سر در شيرخواران و كودكان (به سانتي متر)

دختران		پسران		جنس سن
صدك 5 تا 95	ميانه	صدك 5 تا 95	ميانه	جنس سن
9/35ـ1/32	3/34	2/37ـ6/32	8/34	بدو تولد
3/38ـ2/34	4/36	6/39ـ9/34	2/37	يك ماهگي
7/41ـ3/37	5/39	1/43ـ4/38	6/40	3 ماهگي
6/44ـ3/40	4/42	2/46ـ5/41	8/43	6 ماهگي
4/46ـ3/42	3/44	1/48ـ5/43	8/45	9 ماهگي
6/47ـ5/43	6/45	3/49ـ8/44	0/47	يك سالگي
1/49ـ0/45	1/47	6/50ـ3/46