فیزیو تراپی در چه مواردی کاربرد دارد ؟
برای درک و شناخت بهتر موارد کاربرد
فیزیوتراپی در بیماریها می توان کاربرد فیزیوتراپی را در چند دسته عمده در نظر گرفت
که به ترتیب اولویت بدان اشاره می شود .
الف ) شاید مهمترین و بیشترین کاربرد درمان
فیزیوتراپی در بیماریها و اختلالات ارتوپدی باشد . در این قسمت به بعضی از بیماریها
و اختلالات ارتوپدی که درمان فیزیوتراپی به عنوان بخشی از درمان آنها مطرح است
اشاره می شود .
1- شکستگی استخوانها و دررفتگی مفاصل .
2- اختلالات عضوی - عضلانی همانند کمردرد -
دردهای عضلانی - گرفتگی یا اسپاسم عضلات .
3- ایجاد تغییرات فرسایشی در سطوح مفاصل
همانند آرتروز مفاصل زانو - شانه - ران - ستون فقرات و غیره .
عوامل بروز آرتروز
میزان بروز آرتروز با مسائل ژنتیکی و نژادی ارتباط دارد. بررسیها نشان
میدهد که احتمال ابتلا به این بیماری در خانمها بیشتر است.
سن بالا: بزرگترین عامل خطرساز برای استئوآرتریت سن میباشد. بطوریکه در زنان با سن
کمتر از 45 سال فقط 2% و در سنین بین 64-45 سال میزان شیوع 30% بوده است. و بالای
65 سال این میزان 68% بوده است.
ضربه: ضربههای شدید و استفاده مکرر ازمفصل نیز از عوامل خطر ساز مهم جهت آرتروز
هستند بیکفایتی رباط متقاطع قدامی و آسیب منیسک منجر به استئوآرتریت زانو میشود.
اگرچه آسیب غضروف مفصل ممکن است در هر زمان طی آسیب یا بعد از آن بوجود آید، در
صورت استفاده از مفصل مبتلا (مثلا از قبل شکسته) حتی غضروف طبیعی نیز در صورت
ناپایدار بودن مفصل از بین میرود.
چاقی: چاقی از عوامل خطر آرتروز در زانو و دست است. تحقیقات نشان داده که کاهش وزن
به میزان 5 کیلوگرم احتمال بوجود آمدن آرتروز علامتدار زانو را 50% کاهش میدهد.
علت آرتروز
ویژگی اصلی پاتولوژی آرتروز از بین رفتن پیشرونده غضروف مفصلی است. با وجود
این آرتروز تنها بیماری بافت غضروفی نیست بلکه بیماری یک عضو (مفصل) است که درآن
همه بافتها شامل استخوان زیر غضروف ، منیسک ، رباطها و قسمت عصبی- عضلانی و غضروف
گرفتار میشوند.
علایم آرتروز
استئوآرتریت غالبا به صورت دردی عمقی در مفصل مبتلا توصیف میشود که این درد
با کارکرد مفصل تشدید مییابد و با استراحت برطرف میشود، اما با پیشرفت بیماری
ممکن است درد دائمی باشد. سفتی و خشکی مفصل مبتلا در هنگام بیدار شدن از خواب یا
بعد از مدتی دوره بیفعالیتی و بیتحرکی ممکن است بارز باشد. اما پس از تقریبا سی
دقیقه تسکین پیدا میکند. بیمار ممکن است برای حرکت مفاصل خود با مشکل مواجه شود و
قادر نباشد آنها را خم و راست کند.
آرتروز در مفاصل غیر معمول
الگوی گرفتاری مفاصل دیگر که به ندرت دچار آرتروز میشوند، تحت تاثیر پرکاری
شغلی یا غیر شغلی قبلی قرار دارد. بنابراین ، آرتروز مچ پا در رقاصان باله ، آرتروز
آرنج در پرتاپ کنندگان بیسبال و مفصل انگشتان دست در مشتزنان شایع است. با اینکه
آرتروز در هریک از این مفاصل ، در میان جمعیت عمومی چندان شایع نیست. ولی با این
حال ثابت نشده است که دویدن یا پیادهروی با مسافت طولانی ، سبب آرتروز شود. ولی در
مقابل ، افراد شاغل در برخی از فعالیتهای شغلی مانند افراد به کار برنده مته دستی ،
کارگران نخ ریسی و کشتی سازی و ... ممکن است دچار آرتروز در مفاصلی شوند که مورد
استفاده مکر شغلی قرار میگیرند.
تشخیص
تشخیص آرتروز معمولا بر اساس ویژگیهای بالینی (علایم) و رادیوگرافی (عکس)
صورت میگیرد در مراحل اولیه ، رادیوگرافی ممکن است طبیعی باشد، اما با از بین رفتن
غضروف مفصل ، تنگ شدگی فضای مفصل و سایر تغییرات آشکار میگردد.
استفاده نادرست از مفصل دچار آرتروز به علت درد , به تحلیل عضلانی منجر خواهد شد.
از آنجا که عضلات دور مفصلی نقش مهمی در محافظت از غضروف مفصلی در برابر استرس بازی
می کنند , ورزش های تقویت کننده دارای اهمیت هستند. در مبتلایان به آرتروز زانو ,
تقویت عضلات دور مفصلی ممکن است طی چندین هفته به اندازه داروهای خانواده بروفن سبب
کاهش درد مفصل گردد.
بیشتر اطلاعات موجود در باره منافع ورزش درمانی به آموزش تقویت عضلانی مربوط
است. در عین حال , فواید ورزش درمانی بسیار فراتر از تقویت قدرت عضلانی است. در
مطالعاتی که در آنها 4 تا 10 جلسه آموزشی تشکیل شد و سپس خود بیمار در خانه تا 5
روز در هفته ورزش می نمود و به دنبال آن بر مبنای توصیه ها دفعات ورزش طی 6 ماه
بعدی به 2 روز در هفته تقلیل یافتند , پذیرش بیمار عالی بود. نتایج نشان دهنده کاهش
درد, اضطراب و افسردگی بودند, در حالی که قدرت , تحمل, حس عمقی و وضعیت عملکردی
اندام تحتانی بهبود و ناتوانی کاهش یافته بود. با مداخلات نسبتا جرئی و ورزش خود
مبتلایان به آرتروز, نتایج مهمی به دست آمده , حفظ می شود
توصيه هايی برای درمان آرتروز :
وزن بدن بايد کم شود.
استفاده از گرما باعث کاهش درد می شود. برای اين کار می توان از کيسه آب گرم
استفاده کرد. اگر استفاده از گرما ممنوعيت خاصی نداشته باشد، می توان از روشهای زير
استفاده کرد:
الف ) قرار دادن مفصل مبتلا در آب گرم 40-38 درجه سانتيگراد و ماساژ آرام آن .
ب ) استفاده از دوش آب گرم .
ج ) قرار دادن کيسه آب گرم درون يک حوله و استفاده از آن بر روی اندام مبتلا به
درد.
بايد توجه کرد که در برخی از بيماری ها استفاده از کيسه ی آب گرم بسيار مضر است و
قبل از استفاده از آن حتما" بايد با پزشک مشورت کرد. همچنين کيسه آب گرم نبايد بر
روی اندام مبتلا قرار داده شود. از گذاشتن آن در زير اندام يا خوابيدن بر روی آن
نيز بايد خودداری شود.
3- از کفش مناسب استفاده شود.
4- از دو زانو و چهار زانو زدن و ايستادن طولانی مدت خودداری گردد.
5- از بالا و پايين رفتن از پله ها تا حد ممکن اجتناب شود.
6- به جای نشستن روی زمين، از صندلی استفاده شود.
7- ورزش: انجام برنامه ورزشی و تقويت عضلات می تواند به اندازه داروهای ضد درد در
درمان سائيدگی مفصلی موثر باشند.
بی حرکتی می تواند باعث بدتر شدن سائيدگی مفصلی گردد. لذا نبايد نگران سائيدگی مفصل
در اثر انجام فعاليت های توصيه شده توسط پزشک بود. انجام اشتباه حرکات ورزشی باعث
بدتر شدن علائم و درد می گردد.