مراقبت از زانوها:
زانو، اندام های حساس و مهم بدن است که در پياده روی و انواع ورزشها نقش حساسی
داشته و سلامت و قوت آن، ما را در انجام کارهای روزمره و انجام انواع ورزش توانمند
می سازد. مفصل زانو مهمترين مفصلی است که وزن بدن را حمل می کند. از اين رو تمام
فعاليتهای انسان مانند کار سنگين، کمر تحرکی و افزايش وزن می تواند آسيب زيادی به
اين قسمت بدن وارد آورد. فشار وارده به زانوها در موقع بالا رفتن از پله ها 3 برابر
وزن بدن و در موقع پايين آمدن از پله ها 8-7 برابر وزن بدن می باشد از اين رو کاهش
وزن برای حفظ سلامتی مفاصل به ويژه مفصل زانو اهميت زيادی دارد. بنابر اين گزارش بی
تحرکی نيز خطر جدی برای مفصل زانو می باشد. برخی معتقدند که با بی تحرکی و ثابت
نگهداشتن زانو و همچنين حذف فشار از روی آن می توان به حفظ سلامت زانو کمک کرد در
حالی که بی تحرکی خطر جدی برای بروز بيماريهای مفصل و آرتروز است. زيرا تغذيه مفصل
از طريق تحرک تامين می شود. لازم به ذکر است که نحوه نشستن بصورت چهارزانو عامل
تشديد کننده مهمی در تخريب غضروف مفصلی بشمار می آيد در حاليکه کاهش وزن همراه با
تغذيه و انجام ورزشهای مناسب می تواند به پيشگيری و درمان آسيبهای مفصلی کمک کند.
نکاتی چند برای مراقبت از زانوها :
- زانوها نياز به حرکت دارند. تحرك ، به تغذيه مفصل، حفظ قدرت عضلانی و دامنه حرکتی
زانو کمک می کند.
- اگر به کارهايی اشتغال داريد که ناگزيريد برای مدتی طولانی روی صندلی بنشينيد،
ساعتی يک بار از جای خود برخيزيد و پنج دقيقه راه برويد. همچنين هنگام نشستن می
توانيد پاشنه های پا را از روی زمين بلند کنيد يا زانوها را صاف نگه داريد.
- افرادی که ناچارند مدتی طولانی بايستند، ساعتی چند بار زانوهای خود را خم کنند.
همچنين توصيه می شود که در طول روز، چند بار روی پاشنه پا بايستند و چند قدم راه
بروند. اين افراد به منظور پيشگيری از زانو درد، بايد از روشهای تقويت کننده زانو
استفاده کنند.
- بيمارانی که برای مدتی طولانی بستری بوده اند و قادر به راه رفتن نيستند، بايد در
طول روز حداقل سه بار انقباضات يا ورزش های ايستايی زانو را انجام دهند.
- هنگام خوابيدن به صورت طاق باز، بالش را زير زانوهای خود قرار دهيد. چنانچه به
پهلو می خوابيد، بين زانوها بالشی قرار دهيد، اما اگر عادت داريد که بر شکم
بخوابيد، ( که عادت نادرستی است و از منظر اسلام نيز مکروه می باشد ) بالش را زير
ساق ها بگذاريد.
با انجام منظم ورزش های تقويتی و کششی، قدرت عضلانی و انعطاف پذيری بافت های اطراف
مفصل را بهبود ببخشيده و از بروز ضايعات زانو پيشگيری نماييد. همچنين سعی کنيد
حرکات زانو را در دامنه کامل انجام دهيد. اين کار به حفظ دامنه کامل حرکتی مفصل کمک
می کند.
ورزش های زانو را ابتدا با تعداد کم ( پنج بار ) و دو بار در طول روز شروع کنيد و
با بهبود وضعيت جسمانی، تعداد و دفعات تکرار آن را افزايش دهيد.
- توصيه می شود که در مراحل ابتدايی، در هر جلسه يک حرکت ورزشی انجام دهيد و اگر
حرکتی موجب ناراحتی شما شد، از انجام آن خودداری کنيد.
- از انجام ورزش هايی که موجب درد، ناراحتی و تورم زانو می شود، خودداری کنيد، اما
بايد درد مفصلی و درد عضلانی که در مراحل اوليه تمرينات ورزشی بروز می کند، تمايز
قائل شويد. دردهای عضلانی معمولا" بطور تاخيری، يعنی چند ساعت پس از انجام تمرينات
بروز می کنند. اين دردها، به مرور زمان با تداوم برنامه ورزشی از بين می رود.
- اگر افزايش وزن داريد، با برنامه های مناسب ورزشی و غذايی، وزن خود را کاهش دهيد.
به خاطر داشته باشيد که کاهش وزن موجب کاهش فشار وارده بر مفصل می شود.
- از انجام اعمالی نظير بلند کردن اجسام بسيار سنگين و حمل بار به مدت طولانی
اجتناب کنيد، زيرا اين کار فشار زيادی بر زانوها وارد می سازد. اگر ناگزير به حمل
اجسام سنگين هستيد، عضلات زانو را با ورزش تقويت کنيد و بين فعاليتهای خود، زمانی
را به استراحت اختصاص دهيد.
گرفتگی ناگهانی عضلات هنگام پياده روی
اگر بعد از 5 دقيقه پياده روی يا بيشتر، عضلات ساق پای شما دچار گرفتگی و درد شد،
ولی ساير اوقات اينگونه نبود، نشان می دهد شما دچار لنگی پا بصورت متناوب هستيد که
در اثر نرسيدن خون کافی به پاها اتفاق می افتد.
هنگام پياده روی، اگر سرخرگ هايی که خون را به سمت پاها می برند، دچار گرفتگی شوند،
ديگر نمی توانند مقدار زيادی خون را به سمت پاها عبور دهند و در نتيجه عضلات ساق
پای شما دچار آسيب و درد می شود.
هنگام پياده روی، عضلات پاهای شما نياز به مقدار زيادی خون دارند. بنابراين اگر
سرخرگ هايی که خون را به سمت پاهای شما می برند، دچار گرفتگی شوند، ديگر نمی توانند
مقدار زيادی خون را به سمت پاها عبور دهند و در نتيجه عضلات ساق پای شما دچار آسيب
و درد می شود.
برای بهبود گرفتگی عضلات پا، آنقدر پياده روی کنيد تا عضلات پای شما درد بگيرد، سپس
استراحت کنيد و بعد از برطرف شدن درد، مجددا" پياده روی را شروع کنيد. همچنين
بايستی مصرف چربی را کاهش دهيد.
اگر 6 هفته بطور منظم و با برنامه ورزش کنيد، می توانيد بدون احساس هيچ دردی، سه
برابر حالت عادی پياده روی کنيد. ولی افرادی که علی رغم اين 6 هفته ورزش منظم، باز
هم دچار گرفتگی و دردساق پا می شوند، حتما" دچار گرفتگی سرخرگ ها در ساير قسمتهای
بدن خود هستند، بنابراين قبل از شروع برنامه ورزشی نزد پزشک برويد تا از سلامتی خود
مطمئن شويد.
برای بهبود اين حالت، آنقدر پياده روی کنيد تا عضلات پای شما درد بگيرد، سپس
استراحت کنيد و بعد از برطرف شدن درد، مجددا" پياده روی را شروع کنيد. همچنين
بايستی مصرف چربی را کاهش دهيد. حتی ممکن است برای کاهش کلسترول ( چربی ) خون نياز
به مصرف دارو داشته باشيد.
آسيب های عضلات پشت ساق پا شايع است و می توانند هر فردی از جمله نوجوانان،
ورزشکاران و سالمندان را مبتلا کنند. اين آسيبها اغلب افرادی را گرفتار می کنند که
قبل از ورزش و فعاليت شديد بدنی، بدن خود را گرم و آماده نمی کنند.
جراحان ارتوپدی معتقدند بهترين راه برای محافظت از عضلات بدن اين است که قبل و بعد
از ورزش، بتدريج و با ملايمت عضلات را تحت کشش قرار دهيم. تحت کشش قراردادن عضلات
ساق پا و پا ، علاوه بر کمک در پيشگيری از صدمات آنها، خطر آسيبهای کمر را نيز کاهش
می دهد. برای انجام اين کار بر روی زمين بنشينيد و يک ساق پايتان را به حالت کشيده
قرار دهيد کف پای ديگرتان را بر روی سطح داخلی ساق پای کشيده قرار دهيد اندکی به
جلو خم شويد و در حالی که پنجه پای کشيده تان را به آرامي به طرف بالا نگه داشته
ايد آنر با انگشتان دست لمس کنيد.
4- سندرمهای فشاری همانند سندرم فشاری در
ناحیه ران - ساق پا - شانه و غیره .
5- اختلالات در ستون فقرات همانند
بروز انحنای جانبی در ستون فقرات ( اسکلیوز) افزایش انحنای پشت ( کیفوز) ایجاد
انحراف در ناحیه گردن ( تورتیکولی ) .
6- ضایعات بافت نرم همانند پیچ خوردگی یا رگ
به رگ شدن مفاصل - پارگی لیگامانها - پارگی منیسک ها - فتق دیسک بین مهره ایی - نرم
شدن غضروف مفصلی استخوان کشکک ( کندرومالاسی ) کشیدگی تاندون عضلات - پارگی تاندون
عضلات و....
7- اختلالات مادر زادی همانند در رفتگی مفصل
ران - تشکیل نشدن کامل مهره ها ( اسپینابیفدا) کف پای صاف - پای چنبری - پای
پرانتزی - پای ضربدری - دنده گردنی - لغزش مهره های ناحیه کمر ( ساکرالیزاسیون ) .
8- در موقع قطع اندامها به علل مختلف مثل
تصادفات - جنگها - بیماریهاو ....
-
9- اختلالات دیگر همچون خشکی مفصل شانه -
ضایعه تنیس البو ( تورم و التهاب در عناصر قسمت داخلی آرنج )بيماري
آرنج تنيسبازان عبارت است از التهاب نواحي استخواني آرنج. عضلات،
تاندونها و اپيكونديل آرنج را درگير ميكند. بيشتر، بزرگسالان40-20 ساله
را مبتلا ميكند.
علايم شايع
درد و حساسيت به لمس در اپيكونديل
مشت ضعيف
درد در هنگام حركات پيچشي دست يا بازو مثلاً حين استفاده از پيچگوشتي
يا بازي تنيس
علل
پارگي نسبي تاندون يا كشيده شدن تاندون روي استخوان به علت:
استرس مكرر مزمن بر بافتهايي كه عضلات ساعد را به ناحيه آرنج
وصل ميكنند.
كشيدگي ناگهاني ساعد
عوامل تشديد كننده بيماري
شغلهايي كه مستلزم حركات شديد يا مكرر ساعد باشند مثل مكانيكي يا
درودگري
شركت در ورزشهايي كه مستلزم حركات شديد يا مكرر ساعد باشند مثل تنيس
وضعيت فيزيكي نامناسب
پيشگيري
تا وقتي كه در شرايط عالي قرار بگيريد، ورزشهايي مثل تنيس را
به مدت طولاني انجام ندهيد.
راكتهاي تنيس ميتوانند آرنج تنيسبازان را بدتر كنند. انتخاب اندازه يا
نوع متفاوت (بزرگتر، قابل انعطافتر، دسته بزرگتر) ممكن است كمككننده
باشد.
اگر به تازگي يادگيري تنيس را آغاز كردهايد، از فرد متخصص كمك بگيريد.
روش و وضعيت قرارگيري در پيشگيري از آسيبها مهم هستند.
براي افزايش تدريجي قدرت خود، از تمرينات وضعيت دهنده ساعد استفاده
كنيد.
قبل از شركت در ورزشها به ويژه رقابتها، به آهستگي و بهطور كامل خود
را گرم كنيد.
عواقب مورد انتظار
معمولاً قابلعلاج است اما درمان ممكن است 6-3 ماه زمان ببرد.
پارگي كامل رباط كه براي ترميم نيازمند جراحي است.
آزمونهاي تشخيصي معمولاً لازم نيستند (راديوگرافي معمولاً هميشه منفي
است).
براي تسكين درد از گرما يا يخ استفاده كنيد. از پوششهاي مرطوب و گرم،
لامپ گرمادهنده يا غوطهور شدن درآب يا كمپرس سرد يا كيسه يخ (هر كدام
مؤثرتر به نظر برسد) استفاده كنيد.
ممكن است درمانهاي ديامتري، فراصوت يا ماساژ دريافت كنيد.
اين موارد به تسكين سريعتر علايم و بهبودي كمك
ميكند:
ماساژ درماني
ممكن است مجبور باشيد براي بيحركت كردن آرنج از يك اسپلينت ساعد
استفاده كنيد.
در زمان استفاده از اسپلينت، ورزش زير را 4-3 بار
در روز انجام دهيد:
بازوهاي خود را بكشيد .
مچ دست خود را خم كنيد .
سپس پشت دست خود را روي يك ديوار فشار دهيد. آن را به مدت يك دقيقه
نگه داريد.
در صورت شكست ساير روشهاي درماني ممكن است آزاد كردن تاندون در
اپيكونديل با جراحي لازم باشد.
استفاده از تسمه آرنج تنيسبازان را هنگام از سرگيري فعاليت در زمان
ابتلا به اين بيماري طبيعي پس از درمان مدنظر قرار دهيد.
داروهاي ضد التهاب غيراستروييدي براي كاهش التهاب تزريق بيحس كنندهها
يا داروهاي كورتيزوني. كورتيزون التهاب را كاهش ميدهد و بيحس كنندهها
موقتاً درد را تسكين ميدهند.
تا زمان محو علايم، فعاليتي را كه باعث ايجاد آرنج تنيسبازان بود،
تكرار نكنيد. سپس به تدريج پس از وضعيتگيري مناسب، فعاليت در زمان ابتلا
به اين بيماري طبيعي خود را از سر بگيريد.
-
ضایعه گلف البو ( تورم
و التهاب عناصر قسمت خارجی آرنج )
-
ضایعه ازگود - اشلاتر ( ضایعه تخریبی که در
برجستگی استخوان درشت نی ایجاد می شود . )
-
آرتروگریپوز ( یک ناهنجاری که در عضلات
فرد بوجود می آید )
-
بیماری دوپوئیترن ( ایجاد چسبندگی در عناصر کف دست به علت
ناشناخته )
-
بیماری دکوران ( التهاب در تاندون عضلات باز کننده کوتاه شست و دور
کننده دراز شست )
-
آتروفی سودک ( یک نوع پوکی استخوان که متعاقب بی حرکتی طولانی
در مفاصل ایجاد می شود )
-
میوزیت استخوانی شونده
-
اسپوندیلوز گردنی ( ایجاد تغییرات
تخریبی در دیسک بین مهره ای و اطراف مهره ها در ناحیه گردن ).
