گفتار درمانی و توانبخشی     پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر

             پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر          ارائه دهنده کاملترین و جامع ترین اطلاعات توانبخشی             گفتار درمانی      کاردرمانی       فیزیو تراپی          اپتومتری        شنوایی سنجی          ارتوپدی فنی                  

                                           پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر          ارائه دهنده کاملترین و جامع ترین اطلاعات توانبخشی             گفتار درمانی      کاردرمانی       فیزیو تراپی          اپتومتری        شنوایی سنجی          ارتوپدی فنی           

                   مدیریت سایت : سیاوش عطایی  آسیب شناس گفتار و زبان         همراه   :  09121623463

   صفحه اصلی       درباره ما       تماس با ما        نظر سنجی     تماس با شما      نحوه تبلیغات در سایت     مشاوره      لینکهای ما   

                    گفتار در مانی           کاردرمانی           فیزیو تراپی        شنوایی شناسی       بینایی سنجی         ارتوپدی فنی

 

                 

 انجمنها             مجلات علمی           دانشگاه ها و دانشکده ها            کلینیکهای تخصصی               مراکز توانبخشی                        

مراکز تشخیصی و  درمانی                تجهیزات پزشکی                     مراکز آموزشی خصوصی    

اطلاعات  پزشکان تهران                                                  اطلاعات  پزشکان کرج                

page:  1     2      3      4    5     6    7    8    9     10    11    12      13     14     15   16    17   18    19    20     NEXT   ..

تعریف اختلال تولیدی
یکی از روشهای درمان اختلال تولیدی روش درمان ون رابپر است
انواع اختلالات گفتارزبان
1-تاخير در گفتاروزبان delayed speech and language
2-اختلالات رواني گفتارfluency disorder
3-اختلالات صوتيvoice disorder
4-اختلالات زبانيlanguage disorder
5-اختلالات تشديدresonance disorder
6-اختلالات توليدي Articulation disorder
در برخورد با بيمار دچار اختلال تکلم بايد به چه  موارد توجه کرد
عوامل بهبودي در اختلالات تکلم


 

زبان :
 

  زبان وسیله بیان عقاید و نظرات است که به کمک علایم و بر طبق قواعد و دستور زبان و علم معنی بکار می‌رود.

 زمانی زبان دچار نقص و نارسایی می‌شود که صحبت کردن برخلاف قواعد دستوری باشد. یا غیر مفهوم بوده و یا از نظر شخصی و فرهنگی مطلوب نباشد.

 یا اینکه دستگاه صوتی (زبانی) مورد سو استفاده (بد زبانی) قرار گیرد. کودک معمولا در حدود 12 ماهگی اولین کلمات را بر زبان می‌راند و حدود 18 ماهگی تا 2 سالگی اولین جملات ساده و   ا بتدایی را می‌سازد.

 و بتدریج قادر به سخن گفتن و بیان نظرات خود و درک مطالب و مفاهیمی‌ که در صحبت دیگران نهفته است، می‌گردد. چنانچه در حدود سنین فوق بطور طبیعی و عادی نتواند در بیان مقصود خود از کلمات و جملات متناسب استفاده نماید و همچنین مشکلاتی در فهم مطالب داشته باشد و یا به عبارت ساده تر دیر زبان باز کند، احتمالا از نظر گویایی دچار نارسایی و اختلالاتی است.

جدول زیر نمونه ای ازآن چیزی است که در اکثر کلینیکها ی گفتار درمانی به منظور سنجش گفتار کودک و ... استفاده می گردد و شما نیز می توانید به منظور تعیین نوع و شدت اختلال آوایی کودک خود از آن استفاده کرده و با تماس کتبی با ما از شیوه های مختلف موجودبرای  بهبود اختلال گفتاری کودک خود بهره بگیرید .

 


 روی آن کلیک کنید

        دلایل اختلالات زبان :

     عقب ماندگی ذهنی و تاخیر در مهارتهای زبانی  

  بعضی از کودکان در زمانی که انتظار می‌رود، بطور طبیعی قادر به گفتن کلمات و یا ساختن جملات و سخن گفتن نیستند. به احتمالی دچار عقب ماندگی هوشی م می‌باشند. برای آنکه کودک قادر به تکلم باشد باید از میزان لازم بهره هوشی برخوردار باشد. کودکانی که دچار عقب ماندگی شدید ذهنی هستند معمولا فقط     ر  برای بیان خواسته‌های خود از گریه ، فریاد و صداهای نامفهوم استفاده می‌کنند.

  ا ختلالات عاطفی و نارسایی تکلمی

   گاهی اوقات تاخیر زبان و یا نارسایی تکلمی‌ در کودکان منشا عاطفی و هیجانی دارد. این نوع اختلال معمولا به دلیل هیجانات شدید و ضربه‌ها و یا شوکهای  عاطفی در این کودکان عارض می‌گردد. این قبیل اختلال تکلمی‌ را گاهی نیز لالی عاطفی یا سکوت مرضی می‌گویند. احتمال وقوع اینگونه نارسایی در میان  کودکانی که در محیط پر تشنج و یا مناطق جنگی قرار دارند و در معرض انفجارات پی‌در‌پی هستند، بیشتر است.
 

   ا  ختلالات تکلمی‌ و ضایعات مغزی و عصبی (آفازی)

  گاهی بر اثر ضایعات مغزی و صدمات وارده بر سلسله اعصاب مرکزی ، کودک فاقد توانایی سخن گفتن می‌شود. این قبیل کودکان همواره دارای مشکلاتی در   زمینه  :

  خواندن ، هجی کردن ، حساب کردن ، اشاره و صحبت کردن می‌باشند.

 ممکن است کودک دچار گیجی و بیقراری هیجانی شده و قادر بخاطر آوردن ککلمات معمولی نباشد و یا به غیر از راهنماییهای بسیار ساده هیچ مطلب دیگری را متوجه نشود. از ویژگیهای بارز این قبیل کودکان حالت دمدمی‌ بودن آنهاااست. از لحظه‌ای به لحظه دیگر و یا روزی به روز دیگر تغییر می‌کنند. از آنجایی که اختلال تکلمی ‌فقط یکی از نتایج احتمالی ضایعات مغزی است، در واقعااگر بخواهیم نمونه‌های کاملا صحیحی از اختلال گویایی را که منشا آن ضایعات مغزی است (آفازی) در بچگی تشخیص داده و ارائه ‌دهیم تقریبا غیر ممکن  خواهد بود.


         ا ختلالات دستگاه صوتی و نارساییهای تکلمی

  در بعضی موارد اختلالات دستگاه صوتی موجب نارساییهای تکلمی ‌می‌شود. تقریبا یک نفر از هر هزار کودکی که متولد می‌شوند به نحوی دچار نقیصه‌ای در  سقف دهان و یا در لب بالایی می‌باشند. کودکان مبتلا به چنین اختلالاتی معمولا از تلفظ کامل کلمات عاجز بوده و غالبا حروف را به جای یکدیگر بکار ممی‌برند. آنها معمولا در اصطلاح تو دماغی و با خرخر صحبت می‌کنند.
 

      اختلالات شنوایی و نارساییهای تکلمی

نارساییهای تکلمی ‌که منشا آنها اختلالات شنوایی است، معمولا متاثر از حداقل سه ویژگی خاص از اختلالات شنوایی است. این ویژگیها عبارتند از سن وقوع نقص شنوایی ، میزان و نوع اختلالات شنوایی. چنانچه وقوع اختلالات شنوایی به میزان ضعیف قبل از سن به سخن آمدن کودک باشد، ممکن است موجب تتاخیر در صحبت کردن کودک گردد. چنانچه وقوع اختلال شنوایی به میزان ضعیف بعد از رشد طبیعی کودک در صحبت کردن باشد ممکن است چندان تاثیری ددر صحبت کردن کودک نداشته باشد.

ددر صورتی که وقوع اختلال شنوایی به میزان متوسط و یا خیلی زیاد ، قبل از یادگیری زبان باشد تاثیر بسیار شدیدی بر رشد طبیعی زبان کودک می‌گذارد. و مممکن است سبب شود که کودک بدون استفاده از برنامه‌های مستمر و دایمی ‌و ویژه گفتار درمانی هرگز قادر به رشد زبان و صحبت کردن نشود. اگر چنین  ااختلالاتی به همین میزان بعد از تحصیل زبان و صحبت کردن عارض فرد شود، ممکن است تنها تاثیر کمی‌ در کیفیت او گذارده و تغییراتی در تن صدا و ادای ککلمات ایجاد گردد. کودکان سخت شنوا نیز ممکن است در تحصیل مهارتهای زبانی دچار اشکال شوند و در تلفظ و ادای صحیح کلمات مشکلاتی داشته باشند.
 

                                                                  

تعریف اختلال تولیدی:
اختلال تولید عبارت است از اختلال در تولید همخوان و واکه . معمولا ً اختلال در تولید همخوان شایعتر از واکه می باشد.
انواع خطاهای تولیدی:
 1- خطای حذف 2- خطای جانشین 3- خطای کیفی 4- خطای اضافه

1- خطای حذف یعنی فرد واج هدف را اصلا ً تولید نمی کند وهیچ واج دیگری اعم از استاندارد وغیر استاندارد نمی گوید .
2- خطای جانشین یعنی گویند یک واج استاندارد را به غلط جانشین واج هدف کند .
3- خطای کیفی یک واج غیر استاندارد را به جای واج هدف تولید کند .
4- خطای اضافه یک صدا یا هوا را به غلط در جایی بین مجموعه اصلی صداها تولید می کند.

یکی از روشهای درمان اختلال تولیدی روش درمان ون رابپر است . که شامل سه مرحله است:
1-مرحله آموزش شنیداری:
شامل 4 مرحله است
1-1- تجزیه:در این مرحله به کودک می آموزیم که حواسش را به واج هدف متمرکز واز حضور آن در بافتهای آوایی مختلف آگاه گردد واینکار را به این طریق انجام می دهیم که واژه هایی مختلفی که دارای واج مزبور است برای بیمار می خوانیم وبا افزایش شدت صدایمان به هنگام ادای آن واج یا کش دادن واج مزبور روی آن تاکید می کنیم.
1-2- تحریک :در این مرحله بیمار را ازمسیر شنیداری بمباران می کنیم یعنی آوای مورد نظر را با توسل به ضبط وتعلیمات معلم زبان کرارا ً به گوش بیمار می رسانیم هدف در این مرحله شناسایی آوا توسط کودک وآشنایی هرچه بیشتر کودک به آوا است.
1-3- تشخیص :در این مرحله به بیمار آموزش می دهیم تا مشخصه های اصلی آوای هدف را شناسایی کند وتشخیص دهد اینکار از طریق مقایسه ومقابله ویژگیهای شنیداری آوای هدف با سایر آواهای انجام می گیرد (تعدادی لغات که صدای /ک / دارد ارائه می دهیم با شنیدن آنها باید دستش را بالا ببرد)
1-4- تمییز :در این مرحله که آخرین مرحله است به بیمار آموزش می دهیم تا آوای خطا را با آوای هدف مقایسه کند (کدام دستم درست می گوید)
2- مرحله آموزش تولید
این مرحله وقتی آغاز می شود که کودک در تعیین صحیح وغلط بودن هر یک از آواهایی که در بافتهای آوایی مختلف تولید می کند توانا باشد کار آموزش تولید را ابتدا در آوا بعد هجا وقتی در این مرحله موفقیت بدست آورد به سراغ تولید صحیح در واژه وسپس ساخت جمله می رویم
ون رابپر 5 شگرد برای آموزش تولید بیان کرده است
2-1- تقارب تدریجی: در این حالت بیمار را از یک آوا یا حالت آوایی به آوای دیگر وبعد به اوایی دیگر به نحوی که هر آوادر این زنجیره به آوای هدف نزدیکتر است هدایت می کند
2-2- تحریک شنیداری : درمانگر واج هدف را به تنهایی تولید میکند وهمچنین آوا را کش دار وبا شدت بیشتر تولید می نماید
2-3- تعیین جایگاه تولید :درمانگر با کمک یک آبسلانگ اندام های گویایی بیمار را دست ورزی کند تا به جایگاه مورد نظر برخورد کند
2-4- اصلاح سایر آواهای مورد خطا : تا حدودی شبیه روش اول است ،با کمک صداهایی که نزدیک ، صدای خطا است وروش تولید آنها به هم نزدیک است به او آموزش داده می شود
2-5- واژه کلیدی: واج هدف در یافتی که درست تولید می کند پیدا کرده وبیمار با تکرار آن واژه ومقایسه آن با واژه های دیگر ونحوه قرار گیری زبان در واژه کلیدی به او آموزش می دهد.
3- مرحله تحکیم:
یعنی بیمار در تمام شرایط وموقعیتهای گفتاری ودر تمام بافتها صدای مورد خطا را درست بیان نماید یکی از شگردهای تحکیم صدا عبارت است از وادار کردن شاگرد به کش دادن آوا ودر همان حین ، توجه شاگرد به پس نوردهای بساوایی وکنستتیک(kinesthetic) جلب نماییم از روشهای دیگر تولید را با عمل نوشتن همراه کنیم.

از روشهای دیگر تمرین منفی است در این حالت از کودک می خواهیم به طور عمد واج هدف را به صورت اشتباه بیان کند وهدف این عمل مقایسه بین واج خطا وواج هدف است.

انواع اختلالات گفتارزبان
انواع اختلالات گفتاروزبان عبارتند از:

1-تاخير درگفتاروزبان

 2- اختلالات رواني گفتار

3- اختلالات صوت

 4- اختلالات زباني

 5- اختلالات تشديدي

 6- اختلالات توليدي

 



1-تاخير در گفتاروزبان delayed speech and language

افرادي داراي اين مشكل هستند كه به دلايل مختلف ازقبيل ناشنوايي- عقب ماندگي ذهني – فلج مغزي ديرتر از حد طبيعي شروع به صحبت مي كنند و گفتاروزبانشان درحدسنشان نمي باشد

 



2-اختلالات رواني گفتارfluency disorder

افراداي كه لكنت زبان وپريده گويي دارند جزءاين گروه هستند

 لكنت زبان(stuttering ) زماني اتفاقي مي افتد كه درروند طبيعي گفتاروقفه هاي غير طبيعي وناگهاني بواسطه تكرار صداها هجا ها كشيده گويي :طولاني ادا كردن صدا ها – كلمات وهجا ميا نپراني :گير:قفل ورفتارها ي وابسته ايجاد مي شود.

 پريده گويي ( cluttering ) :زماني اتفاق مي افتد كه ميزان تكلم دچاراشكال شود و گفتارفرد بيش از حد سريع باشد وفرد در گفتاراز گفتن برخي از اصطلاحات صرفنظركند
 


3-اختلالات صوتيvoice disorder

زماني اختلال صوتي وجود دارد كه كيفيت ؛زيروبمي ؛ بلندي و انعطاف پذيري صوت فردي متفاوت ازصوت افراد؛ جنس؛ سن؛ گروه وفرهنگ مشابه وي باشد . وجود ياعدم وجوداختلال صوت وميزان آن نسبت به قضاوت شنونده متفاوت است.بنابراين كودكان ؛ والدين ؛ بزرگسالان و آسيب شناسان گفتار و زبان اختلال يا عدم اختلال را بر طبق نيازها و زمينه خود تعيين مي كنند .

اختلالات صوتي را ميتوان به صور گوناگون طبقه بندي كرد. برخي براساس سبب شناسي؛ برخي براساس ادراكي وتعدادی دیگر براساس جنبش شناسي تقسيم مي كنند.

 در طبقه بندي براساس سبب شناسي؛ اختلالات صوتي را ميتوان به دو دسته:

   1- عضوي: كه شامل بد آوايي و بي آوايي بدليل ضايعات بافتي يا بيماريهاي عصبي شناخت.

 2- روانزاد: كه شامل صوت ناهنجار در اثر سايكو نوروز ؛ اختلالات شخصيتي يا الگوي هاي نادرست تقسيم كرد .

 در طبقه بندي براساس ديدگاه ادراكي اختلال دريك يا تعدادي از مؤلفه ها ي صوت شامل زيروبمي بلندي وكيفيت وجوددارد.

 درطبقه بندي جنبش شناسي به دوبخش عمده پركاري وکم کاری صوتي تقسيم مي شود علائم اختلالات صوت شامل مواردزيراست:

1-گرفتگي صوت

 2- نفس آلودگي صدا

 3- خستگي صوتي

 4- كاهش دامنه آواسازي

5- بي صدایی

 6- قطع زيروبمي ياصدای زيرنامناسب

 7- آواسازي توام باتلاش وكوشش

 8 - لرزش
 


4-اختلالات زبانيlanguage disorder

ازجمله اختلالات زباني آفازي است .آفازي درسه فراينددرك زبان فرمول بندي زبان و يا هر دواختلال بوجود مي آيد.

آفازي دراثر آسيب به مناطق مختلف مغزي درنيمكره چپ به علل مختلف مانند تصادف سكته مغزي تروما وغیره بوجود مي آيد آفازي براساس منطقه اي كه آسيب ديده تقسيم بندي شده است وشامل انواع زيراست

1- آفازي ورنيكه

 2- آفازي بروكا

 3- آفازي انتقالي

 4- آفازي ترانس كورتيكال حسي  

5- آفازي گلوبال

 6- آفازي ترنس كوتيكال حركتي

وبراساس نوع آفازي ممكن است علائم زير ديده شود:

 پارافازيا - اختلال تكرار - اختلال درخو ندان ونوشتن – اختلال دردرك وبيان - اختلال درناميدن
 


5-اختلالات تشديدresonance disorder

تشديد زير مجموعه كيفيت صوت است در اختلالات تشديد دراثر اختلال در عمكرددريچه كامي- حلقي به علل مختلف فرايند تشديد به درستي انجام نمي شود دو به عبارت ديگر توازن خيشومي – دهاني بهم خورده است.انواع اختلالات تشديدعبارتند از :

1- خيشومي شدگي بيش ازحد : تشديدبیش ازحد هوا درحفره بيني كه ممكن است همراه با خروج هوا ازبيني باشد يا نباشد.دراين حالت ممكن است براي جلوگيري از خروج هوا درپرده هاي بیني حركات انقباضي ديده شود. 

2- خيشومي کمتراز حد :تشديد صداهاي خيشومي درحفره بيني يا صورت نميگيرد يا بسيار كم است .

3- مختلط: به علت اتصال حفره هاي بیني وانسداد درقسمت خلف يا قدام بیني هردوحالت خيشوم شدگي وجوددارد.

 


6-اختلالات توليدي Articulation disorder
اختلالات توليدي مشخصا ً بيش از هر نوع عارضه گفتاري وقت وتوجه آسيب شناسان گفتار را به خود مشغول ميكند و تقريبا 80 درصد موارد اختلالات گفتاري را تشكيل ميدهد. اينگونه افراد درتوليدو بيان همخوانهاو واكه ها مشكل دارندوبه صورت هاي زير بيان می شوند

1- حذف :يعني يكي ازهم خوانها را حذف ميكنند.

 2 - خرابگويي : دراين نوع خطا گوينده به جاي واج هدف يك صدا ي غيرمشخص توليدمی نمايد.

 3 - اضافي :دراين حالت يك صدا يا هجا ی نابجا را وارد واژه يا هجاي اصلي مينمايد .

4- جانشيني : دراين گونه خطاها گويند يك واج استاندارد به غلط جانشین واج هدف ميكند .

اختلالات توليدي به علتهاي زير ممكن است بوجود آيد :

علل كاركردي: يعني براثر توانيهاي حسي بوجود ميآيد

 علل محيطی

 علل عضوي :مثل عقب ماندگي- ناشنوايي -اختلات عصبي - عضلاني

در برخورد با بيمار دچار اختلال تکلم بايد به اين موارد توجه کرد:

1- چپ دست يا راست دست بودن فرد
2- نحوة تکلم بيمار قبل از بيماري
3- وضعيت سواد و اطلاعات عمومي بيمار
4- وجود اختلال شنوايي
5- وضعيت دندانها
6- همراه بودن با ساير علايم عصبي



عوامل بهبودي در اختلالات تکلم عبارتند از:
1- سن بيمار: هرچه سن بيمار کمتر باشد شانس بهبود زيادتر است
2- وسعت ضايعه: هرچه ضايعه محدودتر و کوچکتر باشد شانس بهبود بيشتر است.
3- بيمايهاي زمينه اي - برخي از کودکان در دوران فراگيري گفتار, به نارواني هاي طبيعي مبتلا مي شوند که در صورت برخورد مناسب از سوي والدين و اطرافيان, اين ناروانيهاي طبيعي خود به خود بر طرف مي شوند.
بهترين نوع واکنش به نارواني هاي طبيعي گفتار کودکان, بي توجهي آگاهانه از سوي والدين است, به نحوي که کودک متوجه نارواني هاي گفتارش نشود.

 

شناخت انواع صدا های گفتاری:
صدا های گفتاری براساس شیوه تولید به چهار دسته تقسیم می شوند.


1- صدا های خیشومی یا nasal مانند صدا های/m/و/n/
مشخصات واج /m/: واکدار -خیشومی -دولبی وپیوسته
وضعیت قرارگیری اندام های گفتاری: لبها بسته

 زبان :خنثی

جریان بازدم:ازبینی

 حفره بینی:باز

تار آواها مرتعش
مشخصات واج/n/: واکدار،خیشومی،زبانی-لثوی،پیوسته
آرواره :کمی پایین

زبان:نوک زبان به سمت لثه

لب:خنثی

جریان بازدمی:ازبینی حفره بینی:باز

تارآواها:مرتعش وکناره های زبان در تماس با دندانهای آرواره بالا



2- صداهای انسدادی :شامل صدا های/p/،/b/،/t/،/d/،/k/،/g/
مشخصات واج /p/: بی واک -دولبی ،انسدادی
آرواره :کمی پایین،زبان:نوک زبان خنثی،لبها:بسته،جریان بازدمی:ازدهان حفره بینی:بسته،تارآواها:ساکن
مشخصات واج /b/: واکدار - دولبی وانسدادی بقیه موارد مانند صداهای /p/است
مشخصات واج /t/: بی واک - زبانی- لثوی ،انسدادی
مشخصات واج /d/: واکدار - زبانی- لثوی ،انسدادی
در صدا های /d/و/t/آرواره کمی پایین ،لبها :کمی باز ،نوک زبان بلند شده ودر تماس با سه تیغ لثوی وپشت دندانهای آرواره بالا قرار می گیرد.کناره های زبان در تماس با آرواره بالا جریان بازدم:دهانی، حفره بینی :بسته، تار آواها برای صدای /d/ مرتعش وصدای /t/ ساکن است
مشخصات واج /k/: بی واک - کامی- انسدادی
مشخصات واج /g/: واکدار - کامی- انسدادی
آرواره :کمی پایین ،لبها:در وضعیت خنثی،نوک زبان:پایین ومجاور دندانهای پیشین،آرواره پایین:قسمت خلف زبان بالارفته وبا خلف نرم کام تماس پیدا می کند .هوا موقتا ً در پشت زبان وفرم کام فشرده شده وپس از فشرده شدن تست خلفی زبان ناگهان پایین می آید وهوا فشرده شده رها می شود.جریان بازدم :از دهان وحفره بینی :بسته وتار آواها برای /k/ مرتعش و/g/ غیر مرتعش
صدای/ق/:انسدادی ،چاکنایی،واکدار
وضعیت اندامهای گفتار:آرواره کمی پایین، ،نوک زبان به پشت دندانهای پایین وعقب زبان به انتهای نرم کام وزبان کوچک برخورد کرده ولبها در حالت خنثی ، حفره بینی:بسته وجریان بازدم از بین زبان وزبان کوچک خارج شده تار آواها مرتعش است.
 


3-آواهای سایشی:مانند /h/،/f/،/v/،/s/،...
مشخصات صدای /h/: چاکنایی،بی واک،سایشی وبدون جفت
آرواره کمی پایین، لبها :خنثی،زبان:آرام ورها،جریان بازدم دهانی ،حفره بینی:بسته تار آواها در حالت ساکن
مشخصات صدای/f/،/v/
صدای/f/:بی واک ،لبی- دندانی،سایشی،پیوسته
صدای/v/:بی واک ،لبی- دندانی،سایشی،پیوسته
آرواره کمی بالا رفته تا با حرکت لب پایین تطابق داشته باشد .لب پایین در تماس با لبه دندان پیشین قرار می گیرد،زبان:در وضعیت خنثی،جریان بازدم:با فشار از میان دندانهای پیشین،لب بیرون رانده می شود،حفره بینی:بسته ،تار آواها برای صدای/f/ غیر مرتعش برای صدای /v/ مرتعش
مشخصات صدای/s/،/z/
صدای/s/: واکدار ،زبانی- لثوی،سایشی،پیوسته
صدای/z/: بی واک ،زبانی- لثوی،سایشی،پیوسته
آرواره کمی پایین، لبها :در وضعیت خنثی ،نوک زبان تا حدود سطح خلفی دندانهای پیشین آرواره بالا بی آنکه با دندانها تماس داشته باشد ، تنه زبان شیار پیدا کرده با دندانهای آسیا بزرگ بالا تماس می یابد ،جریان بازدم:با فشار از فاصله بین نوک زبان ودندانهای پیشین بیرون فرستاده وسایش ایجاد می شود ،حفره بینی:بسته ،تار آواها برای صدای/z/ مرتعش برای صدای /s/ ساکن است
مشخصات صدای /ش/و/ژ/
صدای/ش/: بی واک ،زبانی-کامی،سایشی
صدای/ژ/:واکدار ،زبانی-کامی،سایشی
آرواره کمی پایین لبها به جلو برآمده و حالت گرد دارد،نوک زبان به سمت سه تیغ لثوی به سمت بالا متمایل است ، تنه زبان تشکیل شیار می دهد کناره زبان در تماس با دندانهای خلفی آرواره بالا است جریان بازدم:از شیار وسط نوک زبان وکام از پشت سه تیغ لثوی به بیرون فرستاده می شود،حفره بینی:بسته ،تار آواها برای صدای/ژ/ مرتعش برای صدای /ش/ غیر مرتعش است.
مشخصات صداهای برسایشی شامل صدا های /چ/و/ج/
صدای/چ/: بی واک ،زبانی-کامی،مرکب
صدای/ج/:واکدار ،زبانی-کامی،مرکب
مشخصات وضعیت قرارگیری اندامها
آرواره کمی پایین لبها کمی گرد تر از حالت مربوط به صدای /d/و/t/زبان: ،نوک زبان عقب تر از حالت مربوط به /s/و/ژ/، تنه زبان تشکیل شیار می دهد وکناره زبان با کناره خلفی دندانهای آرواره بالا در تماس است جریان بازدم:از فاصله کوچکی بین زبان وخلف سه تیغ لثوی تشکیل می شود بیرون می رود ،حفره بینی:بسته ،تار آواها برای صدای/چ/ غیرمرتعش برای صدای /ج/ مرتعش است
صدای/خ/:سایشی ،زبانی،کامی،واکدار
وضعیت اندامهای گفتار:آرواره پایین، ،نوک زبان پایین پشت دندانهای پایین وعقب زبان به سمت بالا وبه انتهای نرم کام نزدیک می شود وهوا به آرامی از بین آن خارج می شود، حفره بینی:بسته تار آواها مرتعش است.


 


4- صدای روان یا غلتان : شامل /r/و/l/
صدای/l/:واکدار ،جانبی (کناری)،زبانی- لثوی،پیوسته
آرواره کمی پایین، لبها :در وضعیت طبیعی یا کمی گرد ،نوک زبان در تماس با تیغ لثوی،کناره های زبان پایین آمده ودر تماس با دندانهای آرواره بالا نیستند جریان بازدم:در کناره های زبان بیرون فرستاده شده ، حفره بینی:بسته ،تار آواها مرتعش است.
صدای/r/:واکدار ، زبانی- لثوی،لرزشی،پیوسته
آرواره کمی پایین، لبها گرد ،نوک زبان رو به بالاوخلف سه تیغ لثوی،کناره های زبان در تماس با دندانهای بزرگ آرواره بالا ،جریان بازدم:دهانی ، حفره بینی:بسته ،تار آواها مرتعش است.
صدای/ی/:واکدار ، زبانی-کامی،غلتان با لغزش
آرواره کمی پایین، لبها :در حالت خنثی ،نوک زبان در مجاورت قاعده دندانهای پیشین لب پایین تنه زبان خمیده به جلو ،کناره های زبان در تماس با دندانهای بالا جریان بازدم:از میان دندانها وکام به بیرون فرستاده می شود ، حفره بینی:بسته ،تار آواها مرتعش است.

مراجع:
1- ماهیت ودرمان اختلالات تولیدی نویسنده جان پی جانسون ترجمه بهرام شاهی
2- بررسی آوایی زبان فارسی نویسنده دکتر ثمره