اثرات هورمون رشد بر بدن
اين هورمون روي صفحات رشد در استخوان‌ها، اثر مي‌گذارد و موجب رشد آنها مي‌شود و در واقع کودک ما قد مي‌کشد.
البته اين هورمون، علاوه بر اثر مستقيم، به صورت غيرمستقيم هم سبب رشد اندام‌هاي بدن مي‌شود که با تأثير روي کبد، دستور ترشح هورموني را به او مي‌دهد که آن هورمون، وظيفه رشد اعضاي بدن را بر عهده دارد و کمبود هورمون رشد، حفظ پروتئين‌سازي در بدن را مختل مي‌کند.
- در اثر کمبود هورمون رشد چه مشکلاتي به وجود مي‌آيد؟
هورمون رشد در همه مقاطع زندگي ما ترشح مي‌شود، حتي در دوران جنيني و سبب رشد جنين مي‌شود. البته در دوران جنيني، اين هورمون از سلو‌ل‌هاي جفت ترشح مي‌شود.
مساله ي مهم، ميزان ترشح هورمون رشد در دوران بلوغ است. اگر اين ترشح مختل شود، بيماري‌هايي مثل کوتاهي قد يا کوتولگي و مشکلات ديگر پيش مي آيد.
- مثلا چه مشکلات ديگري؟
اين هورمون روي پخش چربي در بدن هم موثر است و کودکاني که دچار کمبود اين هورمون هستند، چربي بدنشان بيش از حد معمول است. در ضمن صدايشان گاهي طبيعي نيست، چون هورمون رشد روي حنجره هم موثر است.
- کوتاهي قد علاوه بر کاهش هورمون رشد، علت ديگري هم دارد؟
بله، شايع‌ترين دليل کوتاهي قد، سرشتي است، يعني کودکان تا سن بلوغ رشدشان کم به نظر مي‌رسد، اما در دوران بلوغ آن را جبران مي‌کنند.
البته مساله ژنتيک هم خيلي مهم است. متوسط قد هر شخص با يک فرمول بر اساس قد والدينش محاسبه مي‌شود.
دو مساله سرشتي و ژنتيکي، مسائل طبيعي هستند و اينکه کوتاهي قد به خاطر کمبود هورمون رشد باشد، فقط در درصد بسيار کمي از موارد ديده مي‌شود.
- والدين چگونه بايد بدانند کوتاهي قد فرزندشان طبيعي است يا خير؟
اگر ميزان رشد کودک هر 6 ماه يا يک سال، بر طبق "منحني رشد" کنترل شود و در حد قابل قبولي باشد جاي نگراني نيست و ضعيف بودن کودکان، ربطي به کمبود هورمون رشد ندارد.
- اين منحني رشد که گفتيد، چيست؟
در بيشتر مراکز بهداشتي که کودکان را بررسي مي‌کنند، اين منحني وجود دارد که مشخصات کودک را با توجه به اين نمودار بررسي مي‌کنند و آن را به نسبت متوسط افراد جامعه مي‌سنجند و مقدار طبيعي را محاسبه مي‌کنند.
اگر کودک از نظر رشد عقب باشد، باز هم براي اثباتش آزمايش‌هايي هست. از نظر ما ممکن است کوتاهي قد، ناشي از نقص هورمون نباشد.
- چه آزمايش‌هايي؟
اين آزمايش‌ها تخصصي است و در مراکز خاصي انجام مي‌شود. مثلاً به کودک مي‌گويند در يک زمان استاندارد ورزش کند و بعد هورمون رشد را در او انداره‌گيري مي‌کنند و يا دارويي به کودک تجويز مي‌شود که محرک هورمون رشد است و قبل و بعد از تجويز دارو، سطح هورمون را در خون‌اندازه مي‌گيرند تا مطمئن شوند شخص بايد درمان شود يا مشکلي ندارد و درمان نمي‌خواهد. اگر کودک مشکلي از نظر هورمون رشد نداشته باشد، نبايد اين درمان گران قيمت و درازمدت را انجام دهيم.


دکتر منوچهر نخجواني- استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران
   

 ضمن خوشامد گویی به شما کاربر گرامی مفتخر هستیم که در صفحه اصلی پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر پذیرای آگهی های شما باشیم

زماني که فرزندتان کودکي بيش نبود، شما همه کارهاي او را انجام مي داديد. زماني که خودش را خيس مي کرد پوشکش را عوض مي کرديد، زماني که صورتش را کثيف مي کرد شما بوديد که آن را تميز مي کرديد و يا حتي کمکش مي کرديد که بعد از غذا آروغ بزند. اما هر چه کودکتان بزرگتر مي شود، ياد مي گيرد که کارهايش را خود انجام بدهد : از در آوردن لباس گرفته تا خوردن صبحانه اش. گرچه مشاهده رشد استقلال کودکتان براي شما هم تلخ است و هم شيرين، اما اين که کودک بتواند کارهاي خود را انجام بدهد از ضروريات رشد فردي و اجتماعي اوست.

12 تا 18 ماهگي
اولين نشانه هاي استقلال کودک در حدود يک سالگي او ظهور مي کنند. درک کودک از شخصيت خود ( در حدود 15 ماهگي، کودک قادر است تصوير خود را در آينه تشخيص دهد و ديگر فکر نمي کند که آن تصوير متعلق به کودک ديگري است) موجب مي گردد که او هر چه بيشتر به سمت مستقل شدن پيش برود. و خيلي زود همچون ديگر کودکان در مقابل همه چيز «نه» خواهد گفت. مثلاً اگر بخواهيد دکمه لباسش را ببنديد شما را به عقب مي راند. او سعي خواهد کرد خودش دکمه هاي لباسش را ببندد ولي چون هنوز به حد کافي براي انجام اين کار توانايي ندارد به کج خلقي روي مي آورد. در واقع پافشاري او در انجام کارهايش به سبک خود، او را مطمئن مي سازد که به شما وابسته نيست.
بعضي از والدين براي صرفه جويي در وقت ، قبل از رفتن به خريد از کودکشان مي خواهند که تصميم بگيرد چه لباسي را مي خواهد انتخاب کند. احساس غروري که کودک از انتخاب لباس هايش به دست مي آورد ارزش اين همه زحمت را دارد.
در حدود 13 ماهگي، کودک شما ممکن است که سعي کند لباسهايش را خود از تن در آورد و معمولاً اين کار را با شلوارها و جوراب هايي شروع مي کند که کمرکشي دارند و به راحتي بيرون کشيده مي شوند. حتي ممکن است بر لباس هايي همچون پيراهن و پوشاکي که تا حدودي در آوردنشان سخت تر است نيز فائق آيد. و وقتي شما مجبور شويد با عصبانيت براي چندمين بار جورابش را دوباره به پايش کنيد، او در خيال خود به يک موفقيت مهم دست يافته و به آن افتخار مي کند.
يکي ديگر از مهارت هايي که در اين زمان توسط کودک کسب مي شود، استفاده از وسايل غذاخوري است. بعضي از کودکان در حدود 13 ماهگي قاشق و چنگال را مورد استفاده قرار مي دهند و قريب به تمام بچه ها تا 18 ماهگي چنين کاري را مي آموزند. اما از فرزندتان انتظار نداشته باشيد که در انجام آن، مهارت بالايي داشته باشد چرا که صرف به دست گرفتن قاشق بدين معني نيست که او مي تواند به درستي غذا را به دهان ببرد. احتمالاً کودک شما تا حدود چهار سالگي قادر نخواهد بود از قاشق و چنگال به درستي يک بزرگسال استفاده کند بنابراين تا آن زمان انتظار بسياري از کثيف کاري ها را داشته باشيد.

19 تا 24 ماهگي
تا حدود 20 ماهگي اکثر کودکان ياد مي گيرند که چگونه لباس خود را از تن خارج کنند. اين موفقيت براي او اهميت بالايي دارد و سعي مي کند مهارتش را مدام به رخ شما بکشد. به همين خاطر بارها او را خواهيد ديد که براي خود در خانه لخت گشت مي زند! در همين زمان با ياد گرفتن اين مهارت، پوشيدن لباس را نيز فرا مي گيرد. اما در نظر داشته باشيد که مدتي طول خواهد کشيد تا از پـَسِ تي شرت يا لباس هاي که لازم است از روي سرش به تن کند، بر آيد. علت اين است که انجام چنين کاري به مهارت بالاتري نياز دارد.
کودکان زودرس معمولاً ديرتر از ديگر کودکان اين مهارت ها را کسب مي کنند.
در اين مرحله، زماني کودک ممکن است به يادگيري دستشويي رفتن نيز علاقه نشان دهد ولي توجه داشته باشيد که بعضي از کودکان علي رغم علاقه اي که نشان داده اند تا يک سال بعد هم توانايي انجام اينکار را نخواهند داشت. دو عامل بيانگر اين امر است که کودک آمادگي لازم براي کسب چنين مهارتي را دارد: اول اين که او بايد ياد بگيرد چگونه شلوارش را در بياورد و بپوشد. دوم اين که بايستي دستشويي برود (قبل از آنکه خود را خيس کند).
به علاوه بايد بياموزد که دستهايش را قبل از بيرون آمدن از دستشويي تميز بشويد و خشک کند (شما که نمي خواهيد او آلودگي را همه جا پخش کند؟)
لازم است که شما اين کارها را مرحله به مرحله به او آموزش دهيد و هر از چند گاهي نيز دوباره به او متذکر شويد تا آن کارها را فراموش نکند.

25 تا 30 ماهگي
کودک احتمالاً تا اين سن آموخته است که چگونه لباسهايش را بپوشد و در بياورد، براي همين به در آوردن کفش علاقه نشان مي دهد. اگرچه اين کار ساده به نظر مي رسد، اما در حقيقت به توانايي زيادي احتياج است تا کودک بتواند کفش هاي خود را يکي يکي از پا در آورد و اگر بخواهد اين کار را ايستاده انجام دهد بايد بگيرد که چگونه روي يک پا تعادل خود را حفظ نمايد. کودکتان حتي ممکن است که روزي چند بار لباس عوض کند و اين بسيار خوب است. توجه داشته باشيد که کودکان در شلختگي سرآمد هستند و احتمال دارد که با لباس هاي کثيف در خانه بچرخد. در اين مرحله، اگر او نمي خواهد در مقابل اصرار شما لباس هاي کثيفش را تعويض کند، بهتر است شما کوتاه بياييد.
در اين دوره کودک مي تواند بعضي از اصول بهداشتي را فرا بگيرد. شايد او نتواند ياد بگيرد که براي پاک کردن بيني خود از دستمال استفاده کند و نياز باشد که شما صورت او را تميز کنيد، اما مي توانيد به او بياموزيد که در هنگام عطسه کردن سر را به سمت آرنج بگيرد. کلاس هاي پيش دبستاني براي جلوگيري از انتشار ميکروب ها از اين روش به جاي پوشاندن دهان با دست استفاده مي کنند.
اين سن براي کودک سن «مي خواهم خودم انجام بدهم» محسوب مي گردد. بدين سبب او احتمالاً مي خواهد که خودش مسواک بزند. به وي اجازه بدهيد که ابتدا خودش مسواک بزند ولي بعد شما نيز دندانهايش را مسواک بزنيد تا کاملاً تميز شوند. در حقيقت فرزندتان تقريباً تا حدود شش يا هفت سالگي قادر نخواهد بود که درست مسواک بزند، چرا که کودکتان براي مسواک زدن صحيح ، به هماهنگي بيشتري در اعضاء بدنش نيازمند است.

31 تا 36 ماهگي
کودک با نزديک شدن سومين سال تولدش، بيشتر و بيشتر به سوي عدم وابستگي گام برمي دارد. درست است که او نمي تواند بعضي کارها را کامل انجام دهد ولي شما مي توانيد آن کار را مرحله به مرحله کنيد و اجازه دهيد که هر مقدار را که مي تواند بر عهده بگيرد. به عنوان مثال مي توانيد از او بخواهيد که ليواني را بياورد و شما در آن برا&