گفتار درمانی و توانبخشی پایگاه اطلاع رسانی گفتار توان گستر
دستگاه ادراری
دستگاه ادراری بعنوان یک واحد تصفیه کننده خون در بدن بکار می رودکه مواد زائد وآب اضافی را بصورت ادرار از بدن خارج می سازد. دستگاه ادراری از یک جفت کلیه، یک جفت حالب که ادرار را ازکلیه ها به مثانه می برد(، یک مثانه و یک پیشابراه )که ادرار را از مثانه به خارج بدن می برد تشکیل شده است. از آنجا یی که دستگاه ادراری خون را تصفیه می کند، وظیفه تنظیم میزان آب بدن و حفظ تعادل مایعات بدن را نیز بر عهده دارد.کلیه ها همچنین هورمونهایی تولید می کنند که یکی از این هورمونها به کنترل فشار خون کمک می نما ید. در هر شبانه روز 300بار تمام خون بد ن ازکلیه ها عبور کرده و تصفیه می شوند یعنی کلیه ها در هر شبانه روز
00 17 لیتر خون تصفیه میکنند . هر عملی که ما در
زندگی روزمره خود انجام می دهیم از خوردن و نفس کشیدن
گرفته تا راه رفتن و دویدن
بخاطر واکنش های شیمیایی است که در سلولهای بد ن ما انجام می شود. مواد
زائدی که بر اثر این واکنش های شیمیایی در سلول ها ایجاد می شود به داخل
جریان خون ریخته می شوند . برای اینکه بدن ما سالم باقی بماند باید این مواد
زائد، تصفیه شد ه و از بدن خارج شوند . این کار، وظیفه
اصلی دستگاه ادراری می باشد .
کلیه ها به آئورت که اصلی ترین شریان بد ن می باشد و مستقیمأ از قلب بیرون می آید
متصل هستند. هنگامی که بدن در حال استراحت می باشد، حدود یک چهارم خونی
که از قلب تلمبه می شود به کلیه ها می رسد .
عفونت ادراري چيست؟
عفونت ادراري بيماري است که در اثر وارد شدن ميکروب به مجاري ادرار ايجاد مي شود. عفونت اگر فقط مثانه را درگير کند" سيستيت" ناميده مي شود. هم چنين ممکن است دستگاه ادراري فوقاني يعني کليه را نيز درگير کند که در اين صورت "پيلونفريت "گفته مي شود.
اين دو مورد از نظر علايم باليني و درماني خيلي با هم فرق مي کنند. معمولاً علت اصلي عفونت ادراري عامل باکتريايي موجود در دستگاه گوارش مي باشد که در بچهها وجود دارد که به طور بالا رونده اي عموماً مثانه را درگير مي کند. ممکن است عواملي وجود داشته باشد که کليه را هم بعد از درگيري مثانه، درگير کنند.
علل ايجاد کننده ي عفونت ادراري چيست و عوامل زمينه ساز اين بيماري کدام است؟
مهم ترين علت مي تواند ريفلاکس يا برگشت ادار از مثانه به کليهها باشد که معمولاً در 30 تا 50 درصد دختر بچهها ديده مي شود که مي تواند هم عامل ايجاد کننده ي عفونت ادراري باشد و هم باعث افزايش عوارض عفونت ادراري خصوصا در بچهها گردد. بنابراين در صورت وجود ريفلاکس، پي گيري ضروري است.
علت بعدي اين است که بچه از نظر کنترل مثانه مشکل داشته باشد، مانند موارد زير:
اگر بچهاي ادرارش را نگه دارد و ديربه دير به دستشويي برود؛ بچههايي که تند تند به دستشويي ميروند و نمي توانند ادرارشان را نگه دارند؛ بچههايي که در طول روز ممکن است يک قطره نم بزنند و لباس خود را خيس بکنند؛ يا بچههايي که دچار يبوست هستند همگي مي توانند عوامل زمينه ساز عفونت ادراري باشند.
از علل ديگري که کم تر شايع است، وجود مشکلات نخاعي يا انسداد مجاري ادراري در بچههاست.
عفونت ادراري بيشتر در چه سني ديده مي شود و آيا جنبه ي ژنتيکي دارد؟
اين بيماري بيشتر در دخترها و معمولاً در سنين 7 تا 11 سالگي ديده مي شود. در پسرها در يک سال اول زندگي ممکن است بيشتر ديده شود. مهم ترين عامل عفونت اداري ريفلاکس (برگشت ادرار از مثانه به کليه) مي باشد. اين علت مي تواند جنبههاي ژنتيکي داشته باشد، يعني عامل زمينه ساز مي تواند ارثي باشد، مثلاً اگر پدر و مادر دچار برگشت ادرار از مثانه به کليهها باشند، تقريباً 30 تا 50 درصد بچههايشان نيز اين مشکل را دارا مي باشند و اگر يکي از بچهها در خانواده برگشت ادرار داشته باشد، حدود 25 تا 30 درصد بچههاي ديگر نيز ممکن است اين مشکل را داشته باشند.
علايم عفونت ادراري کدام است؟
علايم عفونت ادراري بستگي به اين دارد که درگيري سيستم ادراري محدود به مثانه است يا کليهها را هم درگير کرده است. اگر درگيري فقط مثانه باشد، معمولاً علايم به صورت تکرار ادرار، سوزش ادرار، بياختياري ادرار، زور زدن هنگام ادرار، بوي بد ادرار و در مواردي وجود تب (معمولاً خفيف و کم تر از يک درجه) مي باشد. تشخيص درگيري مثانه آسان است، زيرا علايم باليني واضحي دارد.
توصيه مي شود که اگر تب بيش تر از 2 يا 3 روز طول بکشد، حتماً آزمايش کشت ادرار براي کودک انجام شود.
مشکل تشخيص در مورد بچههايي مي باشد که درگيري کليهها را داشته باشند. متأسفانه عفونت فوقاني دستگاه ادراري که با درگيري کليهها همراه است، مي تواند آسيب رسان و با عوارض بعدي همراه باشد. در علايم باليني غير از تب، گاهي هيچ علامت ديگري وجود ندارد. البته در مواردي درد پهلو، بي حالي، تهوع و استفراغ هم هست، ولي گاهي اوقات فقط تب است و علايم ديگري وجود ندارد. اگر بچهاي غير از تب هيچ علامت ديگري نداشت، هم والدين و هم پزشک مربوطه بايد به فکر عفونت ادراري باشند. بچههايي که تب بالا دارند و هيچ علامت ديگري ندارند، حدود 10درصد مبتلا به "پيلونفريت"هستند. توصيه مي شود که اگر تب بيش تر از 2يا 3 روز طول بکشد، حتماً آزمايش کشت ادرار برايشان انجام شود.
هماچوری در ادرار ( خون شاشی )
هماچوری ( خون شاشی ) به معنای وجود خون بخصوص گلبولهای قرمز در ادرار می باشد. این حالت چه میکروسکوپی باشد و یا چه از طریق چشم غیر مسلح دیده شود. نشاندهنده وجود خونریزی درسیستم مجاری ادراری و تناسلی می باشد. خونریزی ممکن است به یکباره بوده یا اینکه مکرر باشد. علل ایجاد کننده این حالت از علل بی خطر مثل عفونتها تا علل خطرناکی مثل بیماریهای کلیوی یا سرطان ها متفاوت می باشد. بنابراین در صورت وجود چنین حالتی حتماً باید به پزشک مراجعه نمود.
انواع هماچوری ( خون شاشی )دو نوع است . میکروسکوپی و قابل رویت با چشم
گاهی اوقات بعضی از افراد بدون وجود هیچگونه دلیلی، مبتلا به فرم میکروسکوپی هماچوری هستند که این امر طبیعی می باشد. در هماچوری قابل رویت با چشم ، ادرار به رنگ صورتی ، قرمز یا قهوه ای روشن در می آید و گاهی ممکن است حاوی لخته های کوچک خون باشد. مقدار خونی که در ادرار می باشد با شدت علت آن رابطه ای ندارد.
هماچوری ناشی از رژه : در این حالت بعلت رژه یا پیاده روی طولانی و ثانویه به ضربات وارده به مثانه در طی این فعالیتها ممکن است هماچوری رخ دهد. رنگ قرمز ادراری که بعلت وجود خون در آن نباشد، منجر به بروز حالت هماچوری کاذب می شود. بعضی داروها، رنگهای خوراکی و سبزی ها منجر به بروز چنین حالتی می شود.
علل
بروز هماچوری می تواند به علل بسیار زیادی باشد که شایعترین آنها شامل بزرگی خوش خیم پروستات ، سنگهای کلیوی ، داروها ( کینین ، ریفامپین، فنی تویین )، ضربه ها، سرطانهای سیستم ادراری ، انسداد در مجاری ادراری ، عفونتهای ویروسی مجاری ادراری یا عفونتهای منتقله از راه تماس جنسی بخصوص در زنها می باشد.
علایم ونشانه ها
در بسیاری از موارد وجود خون در ادرار تنها علامت بیماری زمینه ای می باشد. اما در سایرین نیز ممکن است علایم دیگری نظیر درد شکمی، کاهش شدت ادرار، تأخیر در ادرار ناکامل، تب، ادرار مکرر، درد در حین ادرار و تمایل شدید به ادرار کردن وجود داشته باشد.
تشخیص
طبقه بندی
این که در کدام مرحله از ادرار فرد دچار هماچوری شود مهم می باشد. و تا حدی نشاندهنده منشاء بیماری زمینه ای است. هماچوری در ابتدای ادرار ناشی از درگیری پیشابراه یا پروستات خواهد بود.
گاهی وجود علائم دیگر می تواند محل یا علت خونریزی را مشخص نماید.
درد شکمی می تواند ناشی از التهاب کلیه یا حالب ها ثانویه به ضربات، عفونتها و سرطانها باشد.
کاهش شدت ادرار، تأخیر در ادرار یا ادرار ناکامل ناشی از درگیری مجاری ادراری تحتانی مثلاً ثانویه به بزرگی خوش خیم پروستات یا سرطانها می باشد.
وجود تب می تواند ناشی از عفونت کلیه ها یا حالب ها باشد.
درد پهلوها می تواند ناشی از ضربات یا سرطانهای کلیه ها باشد.
تکرر ادراری ، درد در ادرار یا تمایل شبیه به ادرار کردن می تـوان ناشی از سرطان مثانه باشد.
پزشک جهت تشخیص باید از بیمار تاریخچه کامل گرفته و نکات زیر می تواند در تاریخچه مهم باشند. سابقه سیگار کشیدن یا مصرف الکل ، تماس با مواد سمی به مدت طولانی ، سابقه وجود سنگ کلیه، صدمات عفونتها ،استفاده از داروهای خاص در حال حاضر یا در گذشته، وجود بیماریهای اخیر و عادات مربوط به نحوه ادرار کردن. وجود سوابق خانوادگی می تواند نشاندهنده وجود اختلالات ارثی نظیر سنگ کلیه، کم خونی داسی شکل یا سایر بیماریهای ارثی مربوط به بروز هماچوری باشد.
یک معاینه فیزیکی کامل با تمرکز بیشتر بر روی مجاری ادراری، شکم، لگن، ناحیه تناسلی و راست روده نیز باید انجام شود.
آزمایشات
جهت تشخیص حتماً باید از فرد آزمایش ادرار به عمل آید. در زیر میکروسکوپ باید ادرار از نظر وجود گلبولهای قرمز ، سفید و وجود سلولهای سرطانی و باکتریها چک شود. بعلاوه جهت ارزیابی وجود عفونت می توان از ادرار کشت نیز تهیه نمود.
می توان از یک روش دیگر بنام سیستوپورتروسکوپی نیز در مراحل بعد از استفاده نمود که از طریق آن تحت بی حسی موضعی می توان پیشابراه، مثانه و پروستات را بطور مستقیم مشاهده نمود.
با استفاده از عکس رنگی نیز می توان وجود سنگهای ادراری، سرطانها، انسداد و سایر علل هماچوری را مورد بررسی قرار داد. افرادی که نسبت به مواد حاجب حساسیت دارند، باید حتماً قبل از انجام عکس رنگی پزشک خود را در جریان قرار دهند .
تشخیصهای افتراقی
اگر هیچ علت خاصی پیدا نشد، می توان سنگهای کلیه و مثانه ، سرطانها و سایر علل خطرناک و تهدید کننده حیات را رد کرد. تنها عللی که باقی می مانند همان عللی هستند، که خود بخود بهبودی یافته یا اینکه ناشناخته هستند مردان بالای 50 سال که علت خاصی برای آنها پیدا نشده است، باید حتماً جهت بررسی وجود سرطان پروستات، آزمایش آنتی ژن اختصاصی پروستات را انجام دهند.
قسمتی از آنچه که می توانید در این پایگاه اطلاع رسانی مشاهده کنید :
اتیسم و ارتباط ...
سکته مغزی و توانبخشی
لکنت1
ناروانی گفتار (لکنت)
لینکهای مر تبط
